Yazı Detayı
26 Kasım 2020 - Perşembe 10:59 Bu yazı 174 kez okundu
 
ÇİLEKTE KURŞUNİ KÜF HASTALIĞI
Kemal Yılmaz
bjkkemalyilmaz@gmail.com
 
 

Üzümsü meyveler grubuna giren çilek (Fragaria x ananassa Duch.), Rosales takımı, Rosaceae familyası, Fragaria cinsine ait türlerden biridir. Anavatanı Kuzey ve Güney Amerika olan çilek çok yıllık ve her zaman yeşil kalabilen bir bitkidir. Optimum sıcaklık isteği gündüz 18-22 o C, gece 10-13 o C’dir. Süzek, kumlu tınlı, hafif, organik maddece ve humusça yeterli, besin maddelerince zengin, hafif asit (pH 6.0–6.5), suda ve toprakta klor ve sodyumdan kaynaklanan tuzluluğun az olduğu topraklarda yetiştirilebilmektedir. Dünyada ABD, Avrupa, Güney ve Doğu Afrika ülkeleri, Yeni Zelanda, Avustralya ve Japonya en çok çilek yetiştiren ülkelerdir. Deniz seviyesinden 3255 m yüksekliğe kadar yetiştiriciliği yapılmaktadır (Mass, 1998; Hancock, 1999). Ülkemizde Mersin, Aydın, Antalya, Bursa, Manisa, Konya, Isparta, Elazığ, İzmir, Sakarya, Kahramanmaraş, Çanakkale, Adana ve Isparta’da yetiştiriciliği yoğun yapılmaktadır. Botrytis çok geniş bir konukçu çevresine sahip, seçici olmayan nekrotrofik bir fungus olup, 200’den fazla bitki türünün, sürgün, sap, yaprak, çiçek ve meyve gibi değişik kısımlarını enfekte etmektedir (Jarvis 1980, Leroux 2004). Nemli koşullar altında etmenin hastalıklı dokular üzerinde oluşturduğu belirgin gri küf tabakası hastalığın en karakteristik belirtisidir (Karaca, 1968; Agrios, 1997). Botrytis sporları; meyve üzerindeki yarık, çatlak, delik ve her türlü yaradan, doğal açıklıklardan veya direkt olarak epidermisten giriş yapabilir. Etmen rüzgâr ve böceklerle yayılır (Agrios, 1997). Çilekte Kurşuni Küf Hastalığı’na, çiçek döneminde çiğ düşmesi veya havanın bulutlu olması durumunda daha çok rastlanır. Nemin 95 ve sıcaklığın 17- Çilekte Kurşuni Küf Hastalığı’na, çiçek döneminde çiğ düşmesi veya havanın bulutlu olması durumunda daha çok rastlanır. Kurşuni Küf Hastalığı (Botrytis cinerea) çilekte 23°C olduğu zamanlarda görülür. Önce çiçek yanıklığı şeklinde başlayan hastalık, çiçeklerin aniden solup kavrulmasına neden olmaktadır. Buradan çiçek sapı yolu ile fungus ana sap ve meyvelere geçmektedir. Meyveler nemli toprağa temas ederse etmenin topraktan meyvelere doğrudan penetrasyon yapması da mümkündür. Hastalık meyvede küçük kahverengi lezyonlar şeklinde başlar. Lezyonların ilerlemesiyle meyvede kuru çürüklüğe neden olmakta ve nemli havalarda çürük meyve gri küf ile kaplanmaktadır (Mass, 1998). Daha çok tam olgunlaşmış hasata yakın çilekleri etkiler ancak büyüme aşamasındaki yeşil meyvelerde de bu hastalık görülür. Yapısında milyonlarca spor taşır. Hastalıktan etkilenen alanlar tozlu gri bir fungal gelişme ile kaplanır ve yüksek nemin artması ile bu alanlar pamuksu beyaz bir yapıya dönüşür. Hastalık bu devreden sonra tehlikeli bir hal alır. Hastalık buradan kolayca etrafa yayılır. Ne yazık ki bu meyveler genelde arazi dışına çıkarılamamaktaıdır, bu da hastalığın etrafa kolayca yayılmasına sebep olmaktadır. Çilek yetiştiriciliğinde yabancı ot kontrolü için malç naylonu kullanılmaktadır. Malç naylonunda hafif ıslaklık olması ile çilekte kurşuni küf hastalığının gelişimi için uygun ortam hazırlanmış olmaktadır. Naylondaki nemi önlemek zordur. Özellikle sabahları oluşan çiğ bu ortamı sağlamaktadır. Kurşuni küf hastalığına yakalanmış meyve malç naylonuna değdiği zaman hastalıklı meyveyi oradan alsanız bile sporların naylona değmesi hastalığın oradan yayılması için yeterli olmaktadır. Bu meyvelerin güzelce toplanıp arazi dışına çıkarılması, yaprak çok ise yaprak budaması yapılarak bitkinin hava alması sağlanır ve ardından da kurşuni küf ilacı ile sıvı kalsiyum atılması önerilmektedir. Fungisit ile sıvı kalsiyumun atılması meyvede hastalığa karşı dayanıklılığı artırır ve meyvenin raf ömrünü artırır. Kurşuni küf hastalığına yakalanan meyvelerin pazar değeri kalmaz, aynı zamanda kurşuni küf hastalığına yakalanmış tek bir meyve bile çilek kasasına konmamalıdır, kurşuni küflü meyve kasaya konduğu zaman hastalık bütün kasadaki meyvelere yayılması kaçınılmaz olmaktadır. Serada bu hastalığı bir nebze de olsa kontrol altına almak mümkündür ancak işin özünde açıkta çilek yetiştiriciliği yapıldığı zaman çileğin kurşuni küf hastalığına yakalanmama gibi bir ihtimali yok denecek kadar azdır. Bitkinin iyi hava almasını sağlamak için bitkide yaprak budamasını iyi yaparak ve özellikle meyvede dayanıklılığı artırmak için çileği kalsiyum ile besleyerek tedbir alabiliriz. Üzülerek söylüyorum ister istemez kurşuni küf ilacını atmak kaçınılmaz oluyor. Çünkü hastalık çoğunlukla kırmızı meyveyi etkiliyor, toplama zamanı atılacak kurşuni küf ilacı ile meyvede kalıntı riski yaratabilmektedir. Burada da ilacın hasat süresine dikkat etmek gerekmektedir. Bir tek çilek için değil diğer sebze ve meyvelerde de dikkat edilmesi gereken ama pek de önemsenmeyen bir konu aslında kalıntı sorunudur. Hasattan önce kurşuni küf hastalığına karşı tedbir amaçlı fungisit atılması hastalığın gelişimini engellemede etkili olabilmektedir ama bu seferde kalıntı problemi oluşmaktadır. Kurşuni Küf Hastalığı ile mücadelede kültürel önlemler son derece önemlidir. Bunlar; toprağı ıslak tutmamak, ekim veya dikim sıklığını ayarlayarak ürünün havalanmasını sağlamak, seranın nemini düşük tutmak, hastalıklı bitki artıklarını seradan uzaklaştırılmak ve böceklerle mücadele ederek üründe yara açmamaktır (Mass, 1998). Şunu da bahsetmeden geçmek istemiyorum. Çilek iri olduğu zaman hormonlu olduğu anlamına gelmez. Bu özellik tamamen çeşidin özelliği ile alakalıdır. Son zamanlarda çilekleri tuzlu suyun içerisine koyup içinden böcek çıkıyor şeklinde sosyal medyada yanlış bilgi amaçlı videolar dolaşmaktadır. Çileğin içinden böcek çıkmamaktadır, çileğin içinden çıkabilecek zararlı sülüktür. Sülük, tam olgunlaşmış çileği tercih etmektedir ve çilekte oyuk açarak beslenmektedir ve zarar yapmaktadır. Böyle çilekler pazara satış amaçlı götürülmemektedir. Bu çilekler satılsa bile kendini belli ederler. O videolarda yer alan böcekler çilek kasesinin içinden çıkıyor, çileğin içinden böcek çıkma olayı yoktur. Herkesin içi rahat olsun.  

 
Etiketler: ÇİLEKTE, KURŞUNİ, KÜF, HASTALIĞI,
Yorumlar
Haber Yazılımı