Yazı Detayı
12 Kasım 2018 - Pazartesi 13:29 Bu yazı 134 kez okundu
 
EKİM NÖBETLEMESİ TARIMIN TEMELİDİR
Cengiz Çakır
 
 

“TARIM ÜSTÜ AÇIK BİR FABRİKADIR”

Bu özdeyişi kendisinden feyiz aldığım hocam rahmetli, Prof. Dr. Ali Aras sık sık kullanırdı. Yağmur, kar, dolu, rüzgâr, sel, aşırı sıcak veya soğuk, kuraklık, güneşlenme gibi iklim faktörleri tarımsal üretimi etkiler. İklim koşulları insanların denetimi altında değildir. İşletmede yer verilecek ürünlerin iklim istekleri ile işletmenin yer aldığı çevrenin iklim koşullarının uyumlu olması gerekir. Örnek olarak Ege, Marmara ve Akdeniz bölgeleri dışında kârlı ve verimli şekilde zeytin yetiştirilemez. Bu bölgelerde bile denizden yüksekliği 600 metreden fazla olan yerlerde zeytin yetişmez. Çekirdeksiz kuru üzüm ve kuru incir Ege Bölgesine, fındık ve çay Karadeniz bölgesine özgüdür.

Bitkisel üretim doğrudan, hayvansal üretim ise dolaylı olarak toprağa bağlıdır. Toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri, arazinin eğimi, bakısı (hangi yöne baktığı), alanı, şekli, parsel büyüklüğü ve mülkiyet durumu üretim üzerinde etkilidir. Toprak ve iklim özellikleri bir bölgede yetiştirilebilecek başlıca ürünleri belirler. Bu faktörleri dikkate almadan yapılan bir tarımsal faaliyet çok güç yürütülür ve büyük olasılıkla başarılı olamaz.

Havalar sıcak giderse böcekler, serin ve nemli olursa mantarlar, bakteriler ve virüslerden kaynaklanan hastalıklar ürünlerin zarar görmesine neden olur. “Zararlı organizmaların normal koşullarda tüm tarımsal savaş etkinliklerine karşın bitkisel üretimde % 35-50 oranında kayba yol açtığı kabul edilmektedir.1] “Bugün için ülkemizde ekonomik düzeyde zarar yapan 553 adet organizma bulunmaktadır. Bu sayının yakın gelecekte artması beklenmektedir.”[2]

Bu doğal risklerin yanı sıra ekonomik riskler de vardır. Soğan, patates, karpuz, domates gibi ürünler başta olmak üzere pek çok tarımsal ürün de fiyat istikrarı yoktur. İşletme yöneticileri gübre, ilaç gibi girdileri kullanırken ürününü satabileceği tahmini bir fiyata göre karar vermek zorundadır. Yapacağı masraf sonunda elde edebileceği geliri karşılaştırmalıdır. Eğer tahmini gelir artışı, yapacağı masraftan fazla ise o uygulamayı yaparak kârını artırır. Üründen elde edeceği gelir ürün miktarı ile ürün fiyatının çarpımıdır. Son baharda gübre uygulaması yaparken, o ürünü hasat ettiği zaman eline geçecek tahmini fiyata göre karar vermek durumundadır. Piyasa fiyatı üreticinin beklentisinin altında oluşursa çiftçi zarar edecektir.

Riskler belirli yöntemlerle tahmin edilebilen olumsuz koşullardır. Tarımsal faaliyetleri olumsuz olarak etkileyen, ancak önceden kestirilemeyen etmenlere belirsizlik denir. Savaş çıkması, çiftçinin ayağının kırılması, ambarda yangın çıkması gibi bir olay önceden kestirilemez.

Amerika Birleşik Devletleri çeşitli ülkelere ticaret ambargosu uygulamaya kalkıştı, döviz kurları yükseldi, kimyasal gübreler, tarım ilaçları, akaryakıt, yem gibi bazı girdilerin fiyatı nerede ise iki katına çıktı. Faizler arttı, kredi olanakları azaldı. Ürün fiyatları aynı seviyede artmadığı ve artmasının beklenmediği için herkes ne yapacağını şaşırmış durumda. 

YUMURTALARIN HEPSİNİ AYNI SEPETE KOYMAYIN”

Bu söylemin bir İngiliz atasözü olduğunu sanıyorum. Yumurtaları sepetle pazara taşırken ayağınız taşa takılıp düşerseniz bütün yumurtalar kırılır. İki ayrı sepette taşırsanız en azından yarısı kırılmaktan kurtulur. Tarımsal işletmelerin planlanması açısından yararlı bir öğüttür. Tarımın risk ve belirsizliklere açık bir çalışma alanı olduğunu belirttik. Bunun tarım işletmesinin bünyesine nasıl yansıyacağını göreceğiz. Ancak öncelikle bazı temel kavramların açıklanması gerekmektedir. Öncelikle;

  • Tek ürün yetiştiriciliği  (Monokültür  tarım) üzerinde duralım: Belirli bir bölgenin iklim, toprak ve ekonomik koşulları altında kârlı olarak yetiştirilebilecek çeşitli ürünler vardır. Ancak bunlardan en kârlı olanı bir tanesidir. Bir zamanlar Ege ve Akdeniz bölgesinde en kârlı olan tarım ürünü pamuk idi. Mantıksal olarak en kârlı üründen ne kadar çok üretirseniz kârınız da o kadar artar. Yani işletmenin bütün arazisinde pamuk yetiştirirseniz en yüksek kârı elde etmiş olursunuz. Böylelikle işletmeniz pamuk üretimi üzerinde uzmanlaşmış (ihtisaslaşmış) olur.

 

  • Ürünleri çeşitlendirme (Polikültür tarım) Farklılaşma (Diversifikasyon):  İşletmenin bünyesinde bir tek ürün değil daha fazla sayıda ürün yetiştirilmesidir. En kârlı olan üründen vazgeçerek daha az kâr getiren birkaç ürüne yer verilmesi mantıklı görülmeyebilir. Bunun gerekçesini anlamak için ürünler arası ilişkilerin ele alınması gerekmektedir.

 

1. Bağımsızlık: İki üretim dalı arası arasında bir etkileşim olmadığı anlamına gelir. Söz gelimi işletmede birkaç arı kovanı varsa bunun büyük baş hayvan yetiştiriciliği ile ilgisi olmaz. Arı kovanlarının sayısı artırılarak 100 veya 200’e çıkarılırsa işletmecinin zamanı, sermaye ve nakit ihtiyacı, işgücü isteği bakımından rekabet oluşacaktır.

 

2. Bütünleyicilik: İşletmede erik, elma, şeftali gibi meyveler yetiştiriliyorsa tozlaşma ve döllenmeyi sağlamak ve meyve tutumunu artırmak için arılar başta olmak üzere böceklerin faaliyet göstermesi gerekir. Meyve bahçesine çiçeklenme zamanında her 5 dekara bir arı kovanı düşecek şekilde arı kovanı yerleştirilerek tozlaşma ve döllenme sağlanır ve bahçede verim artar. Çiçeklerdeki nektar ve polenleri kovanlara taşıyan arılar da iyi beslenir ve bol miktarda bal ve diğer arı ürünleri üretirler. Her iki üretim dalı birbirini tamamlar. Pamuk, yonca, gibi ürünlerde de bu durum söz konusu olur. Her iki üretim dalının üretimi artmaktadır.

3. Destekleyicilik: Üretim dalının birinin üretiminde eksilme olmaksızın başka bir ürünün yetiştirilmesi halidir.

4. Rekabet: İki üretim dalının çatışması durumudur. Aynı üretim yılında aynı tarlaya pamuk ve mısır ekemezsiniz. Birini tercih ettiğiniz zaman diğeri dışlanmış olur. Bu arazi isteği bakımından olan çatışma halidir. İşletme sermayesi, işgücü, çekigücü istekleri bakımından da çatışmalar olabilir.

İyi bir planlamada bütünleyici ve destekleyici ilişkilerden olabildiğince yararlanmak, rekabetçi ilişkilerden kaçınmak gerekir.

İşletmede sürekli aynı ürün yetiştirildiğinde su ve besin maddeleri toprağın aynı katmanlarından alınır ve toprak sömürülmüş olur.

Birçok tarımsal ürünün kendine özgü hastalık ve zararlıları vardır. Rastık buğday, arpa, mısır gibi tahıllara özgü bir mantar hastalığıdır. Pamuk ve şeker pancarında görülmez. Pembe kurt pamuklarda zarar yapar ama tahıllara zarar vermez. Aynı ürün sürekli olarak yetiştirildiğinde hastalık ve zararlıların yoğunluğu, dolayısıyla zarar oranı artar ve tarımsal savaş güçleşir. Ürünler yer değiştirdiğinde hastalık ve zararlıların üzerinde yaşayacağı konukçu bitkiler ortadan kalktığı için beslenme ve hayat döngüleri bozulur. Hastalık ve zararlılar kolayca kontrol altına alınır. Belirli bir sıra ile aynı tarlada farklı ürünlerin yetiştirilmesine ekim nöbetlemesi (münavebe) denir. Aşağıda üçlü bir ekim nöbetlemesi ele alınmıştır:

Yonca, korunga, fiğ, üçgül gibi yem bitkileri, baklagiller ailesindendir. Baklagiller derin köklü bitkilerdir. Toprağın derinliklerine kök salarak oradaki besin maddelerini üst katmanlara taşırlar. Köklerindeki azot bağlayıcı bakteriler yardımıyla havanın serbest azotundan faydalanırlar. Azotlu gübreye ihtiyaç duymadıkları gibi, toprağı azot ve organik madde bakımından zenginleştirirler. Toprağı yağışlı mevsimde bitki örtüsü kapladığı için toprak aşınması (erozyon) önlenmiş olur. Bu nedenle ekim nöbetlemesi (münavebe) açısından söz konusu bitkiler çok uygundur. Yem bitkileri birim fiyatı düşük, taşınması güç, Yem bitkilerinin düzenli bir piyasası olmasa bile, hayvanlar aracılığı ile et ve süt gibi değerli ürünlere dönüştüklerinde kârlı bir üretim gerçekleşir.

Baklagillerden sonra gelen pamuk, şeker pancarı, ayçiçeği, mısır gibi bitkiler için azot biriktirilmiş bir toprak hazırlandığından kimyasal gübre ihtiyacı azalır. Tarlada önceki yıllarda farklı ürünler yetiştirildiğinden hastalık ve zararlı baskısı da azalır. Bu gruptaki bitkilerin kök yapıları, toprağın orta derinlikteki tabakalarından yararlanmaya elverişlidir. Toprağı sömüren çapa bitkilerine bol su ve gübre verildiğinden onlarla birlikte yabancı otlar da çoğalır.

Üçüncü kümeyi oluşturan buğday, arpa, yulaf, tritikale (çavdar ile buğdayın melezi olup kuraklık ve soğuğa dayanıklı, yüksek verimli bir tahıldır) gibi tahıllar yüzeysel olan saçak kökler salar ve kardeşlenme yoluyla kök sistemleri sıkılaşır. Böylelikle en arsız yabani otları bile boğarlar.

Ürünler çeşitlendiği için doğal ve ekonomik risklere karşı bir güvence oluşur. Bütün ürünlerin fiyatı aynı anda düşmez. Hastalık ve zararlılar çoğu zaman ürünlere özgü olur. Ürünün biri hastalıktan etkilense bile işletme çok büyük zarara uğramaz, en azından ayakta kalır.

En önemli hususlardan biri işgücü ve çeki gücü isteklerinin yıl içinde dengeli dağılmasıdır. Çapa bitkilerinin işgücü ve çeki gücü istekleri ilkbahar, yaz ve sonbahar başlangıcında yoğunlaşırken tahıllar kış mevsiminde de çalışmayı gerektirir. İşletme faaliyetlerini aile işgücü ile başarmak mümkün olur. Yabancı işgücü çalıştırma zorunluluğu azaldığı için ailenin kazancı artar. İşlerin yıl içinde dengeli dağılması nedeniyle makinelerden de daha iyi yararlanılır.

Hayvancılık şubesi işletmenin para kasası gibidir. Yılın her mevsiminde nakit akışı olur. Gerektiğinde erkek hayvanları ve damızlık dışına çıkarılan hayvanları satarak diğer ürünlerin finansman ihtiyacı karşılanabilir.

Büyük hayvancılık işletmelerinde gübrenin bertaraf edilmesi ciddi bir sorun oluşturur. Hayvancılık faaliyeti bitkisel üretimle uyumlu şekilde yapıldığı zaman topraklar ve bitkiler için çok yararlı olan çiftlik gübresi kullanılarak, hem masraflar azaltılır hem de sürdürülebilir şekilde tarım yapılmış olur. Taşıma giderleri en aza indirilir. İşlerin çoğu aile bireyleri tarafından dikkatle ve özenilerek yapıldığı için iyi sonuç almak mümkün olur.

 

 

 
 
 
Etiketler: EKİM, NÖBETLEMESİ, TARIMIN, TEMELİDİR,
Yorumlar
Sayfalar
Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

istanbul escort bayan escort