Yazı Detayı
30 Kasım 2020 - Pazartesi 10:28 Bu yazı 192 kez okundu
 
ENERJİ NEREDEN GELİR?
Tahir Yavuz
tahir@atafen.com.tr
 
 

Geviş getiren hayvanların enerjisi işkembeden gelir. Geviş getirenlerde sadece enerjinin değil, sütün, süt yağının ve canlı ağırlığın kaynağı da işkembedir.

İşkembe dediğimiz bölüm aslında 3 ön mide kompartmanının bir bölümüdür. Tümü ineklerde bir arada 150-200 litrelik bir organdır. Genelde hepsine birden işkembe adı veriliyor. İşin doğrusu Rumen (işkembe), Retikulum (börkenek) ve Omasum (kırkbayır)dır. Son bölümü ise gerçek mide yani Abomasum’dur. Enerji, süt, süt yağının oluştuğu bölümler ise Rumen (işkembe) ve Retikulum (börkenek)tir.

Vücudun enerjisinin 70’lik kısmı işkembeden gelir. Geri kalan kalın bağırsak ve körbağırsaktan (sekum = caecum) dan elde edilir. Enerji ihtiyacının bir kısmı da vücut yağlarından karşılanır. İşkembede oluşan uçucu yağ asitleri (UYA = VFA) enerji kaynağıdır. Bunların en büyük kısmını asetik asit oluşturur. Diğerleri propionik asit ve butirik asittir. Uçucu yağ asitleri işkembe duvarından emilir. Kana karışır. Karaciğere gider.

Diğer bölüm (kalınbağırsak ve sekum) vücutta enerjinin, minerallerin ve suyun emildiği kısımdır. İşte, bütün bunlar faydalı bakterilerin (dost mikroorganizma) marifetidir. Biz sütü, yağı ve kırmızı eti faydalı bakteriler sayesinde elde ediyoruz. Ayrıca faydalı mikroplar vücut için gerekli olan B vitaminlerinin, K vitamininin ve bazı aminoasitlerin üretiminde de görev alırlar.

Geviş getiren hayvanları beslemenin anahtarı faydalı bakterilerin bol ve çeşitli olmasını sağlamaktır. Sağlıklı bir işkembeye sahip olan inek günde ortalama 500 dk geviş getirir (Ruminasyon). Bize gerekli olanlar işkembede üretilir. Bu arada fermentasyondan dolayı bol miktarda gaz çıkar.

Gazlar geğirme suretiyle dışarı atılır. Uçucu yağ asitleri sayesinde de yaşam ve aktivite devam eder. Gebelik, büyüme ve verim sağlanır.

Bu bilgiler ışığında işkembe sağlığı için neler yapmamız gerekir? Dengeli yem ve doğru yemleme koşullarının sağlanması ile asidoz önlenmelidir. Tozlu, bozuk, küflü yemlerden kesinlikle kaçınılmalıdır. İşkembe ortamı faydalı bakterilerin sevdiği, beğendiği, istediği şekilde tutulmalı ve korunmalıdır. Bu ise uygun pH ve uygun anaerobik (havasız, oksijensiz) ortamın sağlanmasını gerektirir.

Enerji eksikliğinin süt veriminde, döl veriminde azalma ve metabolik hastalıklarla kendini göstereceğini biliyoruz. Enerji fazlalığı da bizim zararımıza yol açar. İneklerin şişmanlatılması doğumdan sonra karşılaşılabilecek olan birçok metabolik soruna yol açabilir.

İşkembenin çalışması esnasında üretilen enerji sayesinde inekler üşümezler. Ama yazın, sıcak ortamlarda bunalırlar.

 
Etiketler: ENERJİ, NEREDEN, GELİR?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
05 Ocak 2021
YEMLEME YÖNETİMİ
246 Okunma.
07 Aralık 2020
BOTULİSM
445 Okunma.
26 Kasım 2020
ÇEVRESEL MASTİTİS
301 Okunma.
16 Kasım 2020
İNEKLERDE MEME BAŞI SİĞİLLERİ
230 Okunma.
30 Ekim 2020
KOYUN VE KEÇİLERDE KÖRLÜK
380 Okunma.
20 Ekim 2020
KUM KELEBEĞİ
347 Okunma.
12 Ekim 2020
BOĞA İSTEMEYEN İNEK
372 Okunma.
31 Ağustos 2020
İNEKLERDE GÖZ KANSERİ
601 Okunma.
04 Ağustos 2020
BESİCİLİKTE KÂRLILIK
745 Okunma.
23 Temmuz 2020
SULUKTAKİ YOSUNLAR
632 Okunma.
06 Temmuz 2020
NEOSPORA
344 Okunma.
27 Mayıs 2020
İNEKLERDE ÖKSÜRÜK
5353 Okunma.
22 Mayıs 2020
EKLEM YASTIĞI
1203 Okunma.
27 Nisan 2020
ZAYIF KOYUN
1071 Okunma.
13 Nisan 2020
CİĞERİNE KAÇTI
1199 Okunma.
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
1282 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
5451 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
575 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
519 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
1711 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
393 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
513 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
7371 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
702 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
489 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
641 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
741 Okunma.
02 Eylül 2019
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
607 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
654 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
4408 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
1018 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
1734 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
1795 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
2634 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
2417 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
3348 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
3138 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
676 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
1472 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
3801 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
4818 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
10483 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
21923 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
1235 Okunma.
01 Nisan 2019
AĞIZ SÜTÜ
935 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
8016 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
5744 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
1008 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
685 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
2661 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
11924 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
1382 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
1851 Okunma.
07 Ocak 2019
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
9804 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
3438 Okunma.
Haber Yazılımı