Yazı Detayı
11 Kasım 2021 - Perşembe 15:21 Bu yazı 463 kez okundu
 
GENEL SEBZE ZARARLILARI
Kemal Yılmaz
bjkkemalyilmaz@gmail.com
 
 

Yeryüzünde en geniş canlı popülasyonuna sahip olan böceklerin tamamı zararlı olmayıp, yararlı olanları da vardır. Zararlılar ile mücadele etmeden önce kültürel önlemlere önem verilmelidir. Bunlar; yabancı ot temizliği yapılmalı, sebze yetiştiriciliği serada yapılıyor ise serada havalandırma kontrolü yapılarak sera içerisinde nem optimum şekilde ayarlanmalı, seralardaki giriş-çıkış ve havalandırma açıklıkları, erginlerin girmesini önlemek amacıyla tül ya da ince delikli tel ile kapatılmalıdır, yazın malçlama yapılmalıdır. Bu önlemlerden sonra mücadele edecek olduğumuz zararlı hakkında kışlama yapısı, yıl içerisinde verdiği döl sayısı, bitkinin zarar verdiği yer, mücadeleye başlama zamanı gibi teknik bilgileri bilmemiz önemlidir. Entegre mücadele kapsamında hareket edilmelidir. Yani önce kültürel önlemler ve akabinde biyolojik ve biyoteknik mücadele tercih edilmelidir. En son tercih olan kimyasal insektisit tercih edilecekse de doğal düşman ve parazitoitlere en az zarar veren kimyasal pestisitler tercih edilmelidir. Zararlı böceğe göre mücadele zamanı değişmekle birlikte uygulama zamanı ve pestisitin dozuna dikkat ederek pestisit atılmalıdır. Pestisit atımından önce muhakkak pestisit şişesinin üzerindeki etiket bilgileri dikkatlice okunmalıdır ve Tarım ve Orman Bakanlığı’nın https://bku.tarimorman.gov.tr/ (Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı) sitesinde yer alan ruhsatlı pestisitler tercih edilmelidir.Son yıllarda yanlış ve bilinçsiz kimyasal pestisitin kullanımları ile kimyasal pestisitlerin etkisi azalmaktadır. Zararlı böcekler ile mücadelede başarılı olmak için doğal düşman ve parazitotiler, doğal düşman ve parazitotilere zarar vermeyen biyopestisitler, entomopatojenfunguslar ve bitkinin direncini artıran bitki aktivatörlerin kullanımı yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu tercih bize daha az işgücü ve mailyet ile çevreye ve faydalı böceklere zarar vermeden maksimum verim almamızı sağlamaktadır. Zararlı böcekler ile akla gelecek ilk mücadele yöntemi biyolojik mücadele olmalıdır. Biyolojik mücadele çalışan uzman kişilerden ve firmalardan biyolojik mücadele hakkında teknik bilgi alınıp biyolojik mücadele yöntemi tercih edilmelidir. Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sisteminde Biyolojik Mücadele’ye 50 hibe desteği vermektedir. Bu konuda Tarım ve Orman il ve ilçe müdürlüklerinden bilgi alınabilir.

Sebzede birçok zararlı olup, polifag zararlılardan bazılarından bahsedeceğiz.

KIRMIZIÖRÜMCEKLER

Pamuk kırmızıörümceğiTetranychuscinnabarinus(Boisd)

İkinoktalıkırmızıörümcekT. urticaeKoch. (Acarina: Tetranychidae)

Başta Ege, Akdeniz, Trakya ve İç Anadolu olmak üzere ülkemizin genelinde çoğu zaman ergin, larva, nimf ve yumurta dönemlerini bir arada görebildiğimiz kırmızıörümcekler konukçu bitkilerin yapraklarının alt yüzünde ördükleri ipeğimsi ağlar arasında yaşarlar ve yaprak özsuyunu emerek beslenirler. Emgi yapılmış yaprak sararır, yapraktaki klorofil miktarı azalıp bitkide özümleme geriler ve yapraklar kıvrılarak dökülür. Zarar görmüş bitkilerden alınan ürünün kalite ve kantitesi düşer. Yoğun olduğu bitkilerin üzeri ağ tabakası ile kaplanmış gibi görülür ve bitkiyi kurutur.

Erginler kışı kırmızı veya turuncu renkli kışlık formda, dökülen yaprakların altında ve toprak parçaları arasında diyapoz halinde geçirir. Zorunlu diyapozdönemi yoktur. Kışı ılık geçen bölgelerde ve seralarda yıl boyunca yaşayıp üremelerine devam ederler. Kışı geçiren dişiler ilk döllerini yabancı otlarda verirler. Tarla kenarı ve içindeki yabancı otlardan, bulaşık fidelerden sebzelere geçerler. Yaprakların alt yüzünde, yaprak damarları boyunca ördükleri ağlar arasına yumurtalarını tek tek bırakırlar. Yaprak sapına yakın ana damarın çevresinde ve yaprağın kenarlarına doğru daha yoğun yumurta bırakır. Kırmızıörümcekler ergin olur olmaz çiftleşir ve yazın yaklaşık bir gün beslendikten sonra yumurta koymaya başlar. Bir dişi ömrü boyunca 100–200 yumurta koyabilir. Yumurtalar sıcaklığa bağlı olarak 3–5 günde açılır. Larvalar 8–15 günde ergin olurlar. Döl adedi bulundukları bölgenin iklimine ve üzerinde yaşadığı konukçuya göre değişir. İklim koşullarına ve bölgelere göre bir dölünü 10–20 günde tamamlar. Yılda 10–12 döl verirler.

Polifag bir zararlıdır. Kültür bitkilerinden biber, domates, kavun, karpuz, hıyar, kabak, patlıcan, fasulye, bezelye, börülce, pamuk, çilek, yer fıstığı, ayçiçeği, süs bitkileri ve meyve ağaçlarında zararlıdır. Birçok yabancı ot türü de konukçuları arasındadır. Tetranychustürleri Patates Y virüsü (PVY) ve Tütün halka leke virüsünün (Tobacco ring spot) vektörüdür.

Kırmızıörümceklerin Türkiye’de (Acarina: Phytoseiidae) saptanan predatörleri:

TyphlodromussimilisQud.

(Acarina: Phytoseiidae)

Typhlodromuspyri(Scheuten)

(Acarina: Phytoseiidae)

ScolothripslongicornisPriesner

(Thys.: Thripidae)

Hyperaspisreppensis(Hbst.)

(Col.: Coccinellidae)

Scymnusrubromaculatus(Goeze)

(Col.: Coccinellidae)

ScymnuspallipediformisGünther

(Col.: Coccinellidae)

StethoruspunctillumWaiae

(Col.: Coccinellidae)

Stethorusgilvifrons(Mulsant)

(Col.: Coccinellidae)

OligotaflavicornisBoist et Lacord

(Col.: Staphylinidae)

Piocoriserythrocephala(P.S.)

(Hem.: Lygaeidae)

DeraeocorispunctatusFn.

(Hem.: Miridae)

Deraeocorisserenus(D.Sc.)

(Hem.: Miridae)

Deraeocorispallens(Rt.)

(Hem.: Miridae)

MacrolopuscaliginosusWagner

(Hem.: Miridae)

OriusnigerWollf.

(Hem.: Anthocoridae)

Oriusminutus(L.)

(Hem.: Anthocoridae)

NabispseudoferusRem.

(Hem.: Nabidae)

Chrysoperlacarnea(Steph.)

(Neur.: Chrysopidae)

TherodiplosispersicaeKieffer.

(Dip.: Cecidomyiidae)

 

 

 

 

 

 

Şekil 1. OriusnigerWollf.

 

Yaprakların alt yüzünde bulundukları ve gözle zor görüldükleri için büyüteç ile yaprakların alt yüzü incelenmelidir. Fasulye gibi ufak yapraklı sebzeler için yaprak başına ortalama 3 adet canlı kırmızıörümcek, patlıcan gibi iri yapraklı sebzeler için ise yaprak başına ortalama 5 adet canlı kırmızıörümcek bulunduğunda mücadeleye karar verilir. Genelde   yaprakta tek bir kırmızıörümcek görüldüğü zaman kimyasal mücadeleye başlanmaktadır. Bu şekilde gereksiz ve zamansız atılan akaristlerin zaman içerisinde etkinliği azalmaktadır.

SEBZELERDE PAMUK YAPRAKKURDU

Spodopteralittoralis(Boisd.) (Lepidoptera: Noctuidae)

Akdeniz, Ege ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri’nde yaygınlık gösteren pamuk yaprak kurdunun belirli bir kışlama durumu yoktur ve uygun iklim koşullarında besin bulabildikleri sürece pamuk yaprak kurdunu her dönemini görmek mümkündür. Dişi yumurtalarını birkaç defada 200-300’lük paketler halinde yaprak üzerine bırakır. Bir dişi ömrü boyunca 1200 yumurta bırakır. Geceleri aktif olan kelebekler yazın 7–8 gün yaşarlar. Kışın bu süre daha da uzundur. Pamuk yaprak kurdu kelebekleri pamuk mevsimi sonuna doğru sebzelerde görülmeye başlar. Yapraklara paket halinde bırakılan yumurtalar 2–4 gün sonra açılır. Bu süre sonbaharda 7–10 gün, kışın ılıman iklimde veya serada 15–20 gündür. Yumurtadan yeni çıkan larvaların hep birlikte beslenmeleri karakteristiktir. Çıkan larvalar yaprak, çiçek ve meyvede beslenirler. Beş gömlek değiştirerek 6. dönemin sonunda olgun larva olurlar. Tüm larva dönemi sıcaklığa bağlı olarak 17–23 günde tamamlanır. Yazın bu süre 16–20 gündür. Dönemini tamamlayan larva 5–8 cm derinliğinde toprağa girerek kendine bir yer hazırlar ve içinde pupa olur. Pupa süresi sıcaklığa bağlı olarak 6–10 gündür. Yazın uygun sıcaklık ve orantılı nemde bir dölünü 25–30 günde tamamlar. Yılda 4–6 döl vermektedir.

Pamuktan sonra sebzelere hücum ederek sebzelerin yapraklarını yiyerek ve meyvelerin içini delerek beslenir. Meyveleri delerek iç kısmına girerler.

Polifag bir zararlı olup, pamuk, patlıcan, domates, biber, pancar, fasulye, yonca, lahana, yer fıstığı, börülce, mısır ve bamya başlıca konukçularıdır. Cucurbitaceae familyasına ait sebzelerde de zaman zaman zarar yapmaktadır. Ayrıca pek çok yabancı otlar da konukçuları arasındadır.

Doğal Düşmanları:

Larva Parazitiodi:

(Hym.: Braconidae) MicroplitisrufiventrisKoh.

Larva Predatörü:

(Hem.:Nabidae) NabispseudoferusRm.

(Hem.: Anthocoridae) Oriusspp.

(Neur.: Chrysopidae) Chrysoperlacarnea(Steph.)

 

 

 

 

Şekil 2.Chrysoperlacarnea(Steph.)

 

 

SEBZELERDE THRİPSLER

Tütün thripsiThripstabaciLindeman

Çiçek thripsiFrankliniellaoccidentalisPergande (Thysanoptera: Thripidae)

T. tabacieşeysiz olarak çoğalır. Yaşaması için en uygun sıcaklık 25°C’tır. Bir dişi yaşamı boyunca 70–100 yumurta bırakır. Bir dölünü sıcaklığa bağlı olarak 14–30 günde tamamlar. Yılda 3–10 döl verir.   

F. occidentalis’in üremesi en fazla 30°C’de olur, 35°C’de gelişme olmaz. En uygun sıcaklık olan 25°C’de 4gün içinde popülasyon yoğunluğu ikiye katlanır. Üreme şekli hem seksüel hem aseksüeldir. Çiftleşen dişilerden 1/3 oranında erkek birey meydana gelir. Çiftleşmeyen dişiler erkek birey oluştururlar. Dişi yaşamı boyunca 150–300 yumurta bırakır. Yılda en fazla 15 döl verir. Çiçek thripsi aktif olarak iki larva dönemi geçirir. Birinci dönem larva bitki dokusundan çıkar çıkmaz beslenmeye başlar, ikinci dönem larva çok aktiftir ve beslenmek için kapalı yerleri arar. Prepupa dönemlerinde hareketsizdir ve beslenemez. Genellikle toprakta, bazen de çiçekte pupa olur. Ergin çıkışları sıcaklığa bağlı olarak genellikle 2–9 gün sonradır. Yeni çıkan ergin dişi ilk 24 saat hareketsizdir. Ergin olduktan 72 saat sonra yumurta bırakmaya başlar ve yaşamı boyunca aralıklı olarak devam eder. Bir dişi yaşamı boyunca yaprak ve çiçeklerin parankima hücrelerine 30–150 yumurta bırakabilir. Ergin dişi 40–90 gün yaşayabilir, erkek birey daha kısa ömürlüdür. Döllemsiz yumurtadan erkekler çıkar. Kışı genellikle ergin dönemde geçirir.

Ülkemizin soğuk bölgelerinde kışı, bitki sapları içinde, kuru otlar arasında, bitki kökleri etrafında, çeşitli bitki artıkları, toprak ve ağaç kabukları altında, ergin, prepupa veya pupa dönemlerinde geçirir. Güney bölgelerde veya seralarda yıl boyunca yaşamını sürdürür. Ege Bölgesi’nde şubat veya mart ayından itibaren erginler tarlalarda görülmeye başlar.

 

 

F.occidentalisbitkinin her tarafında görülmekle birlikte özellikle büyüme noktasında, tomurcuk ve çiçekte bulunur. T.tabaciise bitkinin her tarafında özellikle yaprak altında bulunur. Sabah erken saatlerde çok hareketlidir.

Ergin ve larvaları bitkilerin yaprak, sap ve meyvelerin epidermis tabakasını ağız parçaları ile yırtıp veya zedeleyerek çıkan öz suyu emer. Thripsin beslendiği bölgedeki hücreler ölür ve yaprakta boşalmış hücre boşluklarının hava ile dolmasıyla beyaz gümüşi renkte lekeler oluşur.

Bu arada klorofil hücrelerini de tahrip ederek yaprakların özümleme yapma kapasitesini düşürür. Yapraklar gevrekleşir, kenarı kıvrılır, kırmızımsı yeşil bir renk alır. Meyve veya kapsüllerde beslenme sonucu gümüşi lekeler görülür ve meyve bozukluklarına neden olabilir. Ayrıca dışkılarıyla yaprak altında siyah lekeler meydana getirir.

Thripslerin kurak mevsimde veya yerlerde zararı daha da artar.

F. occidentalis’in yapraktaki zararı T. tabaci’ye benzer, ancak aynı yoğunlukta zararı daha fazladır. Bu türün yoğunluğunun fazla olması halinde yapraklar dökülür. F. occidentalisözellikle büyüme noktası, tomurcuk ve çiçekte beslenir. Özellikle çiçeklerdeki yoğun beslenme sonucunda oluşan meyvelerde kalite sorunları ortaya çıkar. Dişilerin domates ve biber meyvelerinde yumurta bıraktıkları dokunun etrafında açık renkli hale oluşur, bu da meyvenin pazar değerini düşürür.

Thripsler virüs taşıyıcısı olmaları nedeniyle dolaylı olarak önemli ürün kayıpları meydana getirmektedirler. Bunlardan en önemlisi Domates lekeli solgunluk virüsü (Tomatospottedwiltvirus -TSWV)’dür. Bu virüs sıcak bölgelerde yaygındır.

Polifag zararlılardır. Biber, hıyar, patlıcan, kavun, kabak, karpuz, domates, fasulye, bezelye, soğan, pırasa, sarımsak, patates, ıspanak, yer elması, tütün, pamuk, pancar, yonca, süs bitkileri ve birçok meyve ağaçları konukçuları arasındadır.

Ülkemizde belirlenen doğal düşmanları: 

Predatörleri:

OriusnigerWollf.

 

(Hem.: Miridae)

AeolothripscollarisPriesner

(Thys.: Aeolothripidae)

AeolothripsintermediusBagnall

(Thys.: Aeolothripidae)

Amblyseiusbarkeri(Hughes)

(Acarina: Phytoseiidae)

A. messor(Wainstein)

(Acarina: Phytoseiidae)

A.bicaudus(Wainstein)

(Acarina: Phytoseiidae)

Yaprak başına düşen thrips sayısı (ergin+larva) küçük yapraklı bitkilerde 10, büyük yapraklı bitkilerde 20 adet ise mücadele yapılmaya başlanmalıdır. Domates tarımı yapılan yerlerde, özellikle seracılıkta, Domates lekeli solgunluk virüsü (Tomatospottedwiltvirus-TSWV) problemi var ise ekonomik eşik dikkate alınmadan thrips bulaşmasını önlemek üzere mücadele yapılmalıdır.

 

 

 

 

 

 

 

Şekil3. Amblyseiusbarkeri

 

Tütün beyazsineği [Bemisiatabaci(Genn.)] ve

 Sera beyazsineği[Trialeurodesvaporariorum(Westw.)] (Hemiptera:Aleyrodidae)

Beyazsinekler seralardaki sebzelerde, ortamın sıcaklığına ve nemine bağlı olarakmevsim boyunca yaşamlarını sürdürebilirler. Erginlerin 14°C’nin altında yumurtabırakması, 10°C’nin altında ise faaliyetleri yavaşlar.Her dişi ortalama 200-300 yumurta bırakır. Yılda ortalama 9-10 döl verir.Polifag bir zararlı olup, özellikle domates, hıyar, biber, fasulye ve patlıcanda zararıönemlidir.

Beyazsinek erginleri gerek beslenme ve yumurta bırakma, gerekse dinlenme içinyaprakların alt yüzeyini tercih ederler. Larva ve erginler bitki özsuyunuemerek yaprakta küçük lekeler halinde sararma meydana getirirler. Bitki zayıflar,meyve verimi azalır, zamanla kurur. Ayrıca beslenme esnasında tatlı ve yapışkan birmadde salgılarlar. Bu madde üzerinde fumajin mantarları gelişerek siyah bir tabakaoluşmasına neden olurlar. Sonuç olarak bitki özümleme yapamaz hale gelir,verim düşer, ayrıca ürünün pazar değerinin düşmesine neden olur.

Beyazsinek erginleri bazı virüs hastalıklarının taşınmasında da önemli rol oynarlar.Bunlardan en önemlisi Tütün beyazsineği tarafından taşınan Domates sarı yaprakkıvırcıklık virüsü (Tomatoyellowleafcurlvirus- TYLCV) dür.Beyazsineklerin pek çok doğal düşmanı bulunmaktadır. Birçok predatör ve parazitoitbeyazsineklerin yumurta, larva ve pupasında beslenmek suretiyle, onları baskı altındatutabilmektedir.

 

Ülkemizde belirlenen doğal düşmanları:

Predatör:

M.caliginosusve N. tenuis

Predatörler:

NesidiocoristenuisReuterHemiptera: Miridae

Chrysoperlacarnea(Stephens). Neuroptera: Chrysopidae

Macrolophusmelanotoma(Costa) Hemiptera: Miridae

MacrolophusnubilisH.S. Hemiptera: Miridae

DeraecorispallensReut. Hemiptera: Miridae

ZanchiusalatanusHoberlandt. Hemiptera: Miridae

NabispseudoferusRm. Hemiptera: Nabidae

SerangiumparcesetosumSicard. Coleoptera: Coccinellidae

Parazitoitler:

EretmocerusmundusMercetHymenoptera: Aphelinidae

EncarsiaformosaGahan. Hymenoptera: Aphelinidae

EretmoceruseremicusRoseandZolnerowichHymenoptera: Aphelinidae

 

 

 

 

 

Şekil4. Encarsiaformosa

 

Kültürel önlemlerle birlikte beyazsineğin serada varlığını izlemek için fide dikimi ilebirlikte 50-100 m² ye 1 adet olacak şekilde plaka tipi sarı yapışkan tuzaklar, bitkinin10-15 cm üzerinden asılır. İlk ergin uçuşu belirlendikten sonra ise 10m²’ ye 1 tuzak gelecek şekilde 3 m aralıklarla, tuzaklar aynı şekildeyerleştirilir. Tuzaklar kirlendikçe yenisi ile değiştirilir.

Yaprak galerisinekleri [Liriomyzatrifolii(Burgess), L.bryoniae

(Kalt.), L.huidobrensis(Blanchard) (Dip.:Agromyzidae)]

Yaprak galerisineği, sera koşullarında bütün mevsim görülebilir. Bir dişi, 30°Csıcaklıkta ömrü boyunca yaklaşık 400 yumurta bırakabilir. Sera koşullarında yaklaşık10 döl verebilir.Yaprak galerisineklerinin ergin ve larvaları bitkide zarar oluştururlar. Ergin dişilerbeslenme ve yumurtlamak amacıyla ovipozitörleri ile yapraklarda küçük yaralaraçarlar. Erginler, buradan çıkan özsu ile beslenir ve yaprakta küçük sarı lekecikleroluştururlar. Larvalar yaprakta iki epidermis arasındaki parankimadokusunda beslenerek ilerler ve bunun sonucunda galeriler oluşur. Bir yapraktabirden fazla galeri olabilir. İleriki dönemlerde bu bölgeler sararıp, kurur ve dökülürler. Genç fide ve bitkilerde gelişmeyi geciktirerek dolaylı olarak ürün vedeğer kaybı meydana getirir.Polifag bir zararlı olup, özellikle fasulye, hıyar ve domatesteki zararı önemlidir.

 

Ülkemizde belirlenen doğal düşmanları

DiglyphusisaeaWalkerHymenotera.:Eulophidae

Chrysonotomyiachlorogaster(Erdös) Hymenotera.:Eulophidae

Chrysonotomyiaformosa(Westw.) Hymenotera.:Eulophidae

HemiptarsenuszilahisebessiErdösHymenotera.:Eulophidae

Hemiptarsenusvaricornis(Girault) Hymenotera.:Eulophidae

 

 

 

 

Şekil 5. DiglyphusisaeaWalker

Alınacak kültürel önlemlerle birlikte Yaprak galerisineklerinin serada varlığını izlemekiçin Beyazsinekte olduğu gibi fide dikimi ile 50-100 m² ye 1 adet olacak şekilde sarıyapışkan tuzaklar bitkinin 10-15 cm üzerinden asılır. İlk ergin uçuşu belirlendiktensonra ise 10 m²’ye 1 tuzak gelecek şekilde 3 m aralıklarla almaşık olarak tuzaklaraynı şekilde yerleştirilir. Tuzaklar kirlendikçe yenisi ile değiştirilir.

Yaprakbitleri

[Myzuspersicae(Sulz.), AphisgossypiiGlov.,A. fabaeScop., Macrosiphumeuphorbiae(Thomas) (Hem.:Aphididae)]

Yaprak bitleri yaşayışlarına göre “Tek konukçulu” ve “İki konukçulu” olmak üzere ikigruba ayrılırlar. İki konukçulu türlerde ikinci ve üçüncü döllerden meydana gelenkanatlı formlar, bulundukları primer konukçuyu terk edip sekonder konukçularagiderler.Bazı türler kışı döllenmiş yumurta halinde geçirir. Kışı geçiren yumurtalardan çıkanbireylerden (Fundatrix) itibaren, sonbaharda gerçek dişiler (seksual dişiler) ve erkekbireyler meydana gelene kadar döllemsiz olarak (partenogenetik) çoğalırlar ve canlıdoğururlar. Kışı ılık geçen yerlerde ve seralarda bazı türler yıl boyunca partenogenetikolarak çoğalmalarını sürdürürler ve zorunlu kışlamaya gerek duymazlar. Serakoşullarına ve türlere göre yılda 10-16 döl verirler.

Yaprakbitleri bitki özsuyunu emerek zarar yaparlar. Emgi nedeniyle yapraklarbüzüşmüş, kıvrılmış bir görünüm alır. Bu emgi sonucu bitki zayıflar, gelişme durur,ürünün verim ve kalitesi bozulur. Salgıladıkları tatlı maddeler fumajine neden olarakbitki yüzeyini örter, bitkinin özümleme ve solunuma engel olması sonucu zarar oluşur.Ayrıca virüs hastalıklarını taşımak ve sağlam bitkilere bulaştırmak suretiyle büyükzararlara neden olurlar. Örneğin M. persicae 50 değişik virüsün vektörüdür. Polifagbir zararlıdır. Özellikle biber, patlıcan, hıyar, domates ve kabakta zararı önemlidir.

Ülkemizde belirlenen doğal düşmanları

Predatörler:

Chrysoperlacarnea(Steph.). (Neuroptera:Chrysopidae)

SympherobiussanctusTjed. (Neuroptera:Sympherobiidae)

CoccinellaseptempunctataL. (Coleoptera:Coccinellidae)

Chilocorusbipustulatus(Coleoptera:Coccinellidae)

Exochomusquadripustulatus(Coleoptera:Coccinellidae)

Exochomusflavipes(Coleoptera:Coccinellidae)

Adoniavariegata(Goeze) (Coleoptera:Coccinellidae)

Hypodemiaconvergens(Coleoptera:Coccinellidae)

Scymnusbipustulatus(Coleoptera:Coccinellidae)

ScymnusmarginalisRossi(Coleoptera:Coccinellidae)

Scymnusinterruptus(Goeze) (Coleoptera:Coccinellidae)

Scymnusrubromaculatus(Goeze) (Coleoptera:Coccinellidae)

Scymnussubvilloaus(Goeze) (Coleoptera:Coccinellidae)

ScymnuspallipediformisGünter (Coleoptera:Coccinellidae)

ScymnusapetziMulsant (Coleoptera:Coccinellidae)

Synharmoniaconglobata(L.) (Coleoptera:Coccinellidae)

PropylaeaquatuordecimpunctataL. (Coleoptera:Coccinellidae)

Syrphusspp. (Diptera:Syrphidae)

Episyrphusbalteatus(De Geer) (Diptera:Syrphidae)

Metasyrphuscorollae(Fabricius) (Diptera:Syrphidae)

Chrysotoxumintermedium(Meigen) (Diptera:Syrphidae)

Sphaerophoriascripta(L.) (Diptera:Syrphidae)

Aphidoletesaphidimyza(Rond.) (Diptera:Cecidomyiidae)

Nabisspp. (Hemiptera:Nabidae)

Oriusspp. (Hemiptera:Anthocoridae)

Parazitoitler:

Aphelinus mali Halt. (Hymenoptera:Aphelinidae)

Lypsiphlebusfabarum Marshall (Walk) (Hymenoptera:Aphidiidae)

AphidiusmatricariaeHoliday (Hymenoptera:Aphidiidae)

ErynianeoaphidisRemaud et Hennb. (Hymenoptera:Aphidiidae)

Diaretiellarapae(M’intosh) (Hymenoptera:Aphidiidae)

Şekil 6. Coccinellaseptempunctata

KÖK-UR NEMATODLARI (Meloidogynespp.)

Tylenchida: Meoidogynidae

Kök-ur nematodları (Meloidogynespp.) yetiştirilen sebzelerin verim ve kalitesine olumsuz etkisi olan toprak kökenli zararlılardandır. Bitki köklerinde oluşturdukları irili ufaklı urlar (gal) tipik belirtilerindendir ve isimlerini bu özelliklerinden almaktadırlar (Şekil 7). Yaşam döngüleri yumurta, larva (4 dönem) ve ergin birey şeklinde olup, bitki köklerine giriş yapan ikinci dönem larvalar iplik şeklinde, dişi bireyler armut veya limon şeklinde kökün içerisinde sabit şekildedir. Morfolojik yönden erkekleri ipliksi formdadır. Dişileri 0.7-0.8 mm boyunda; 0.3-0.4 mm eninde, erkekleri 1.2-2 mm, larvaları ise 0.3-0.5 mm boyundadır. Dişiler yumurtalarını jelatinimsi bir madde içerisine bırakır ve her bir yumurta paketi içerisinde nematod türü ve konukçu bitki cinsine bağlı olarak yaklaşık 300-500 yumurta bulunur. Toprak sıcaklığı 15 ⁰C gelişimi için gerekli sıcaklık olup, yumurtadan ergin hale gelinceye kadar bir dölünü yaklaşık 4-6 haftada tamamlar.

 

Şekil 7. Kök ur nematodunun bitki kökündeki belirtisi (Gülsüm UYSAL)

 

Urlu bitki köklerinde su ve besin maddesinin alımı yavaşlar veya durur. Bu tip bitkilerde sararma, bodurlaşma belirtilerinin yanısıra tamamen kuruma da meydana gelebilir. Kök-ur nematodlarının doğrudan zararlarının yanında bakteriyel ve fungal hastalık etmenlerine giriş kapısı açarak da dolaylı zararlanmalara yol açmaktadırlar. Kök-ur nematodlarının bitkilerde oluşturdukları zarar oranları konukçu bitki türü, nematod türü ve yoğunluğuna bağlı olarak değişmekte olup sebzelerde bu oran 15-85’dir.

Kök-ur nematodları dünyada tarım alanlarının yaklaşık 52 sinde bulaşık durumdadır ve sebze, meyve ve süs bitkilerini kapsayan yaklaşık 3000 bitki türünde zarar oluşturmaktadırlar. Dünyada tanılanmış 90 ın üzerinde türü mevcuttur ve en yaygın türler MeloidogyneincognitaChitwood 1949, M. javanicaChitwood 1949, M. arenariaChitwood 1949, M. hapla Chitwood 1949 olarak bildirilmiştir. Ülkemizde ise 7 türü tespit edilmiştir. Bu türlerden M. incognita ve M. javanica, özellikle Ege ve Akdeniz ve benzer mikroklima bölgelerinde yaygın iken, M. arenaria, M. hapla, M. chitwoodi ise daha iç ve yüksek bölgelerde bulunmaktadır.

Kök ur nematodlarının mücadelesinde kültürel önlemler, solarizasyon uygulamalarının yanısıra biyolojik mücadelesinde bakteri ve fungal organizmalar kullanılmaktadır. Bakterilerden Pasteuriapenetrans (Thorne) SayreandStarr, Baciilusfirmus, B. subtilis, B. thuringiensis, Pseudomonasspp., funguslardanPaecilomyceslilacinusBainier, Arthrobotrysspp. Corda, (ArthrobotrysconoidesDrechsler ve A. oligosporaFresenius) DactylellaoviparasiticaStirlingandMankau, VerticilliumchlamydosporiumGoddard, kullanılmaktadır.

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü

Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü

Bitki Sağlığı Bölümü

Ziraat Yüksek Mühendisi Musa KIRIŞIK, Gülsüm UYSAL, Tuba KAHRAMAN, Kemal YILMAZ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Etiketler: GENEL, SEBZE, ZARARLILARI,
Yorumlar
Haber Yazılımı