Yazı Detayı
30 Ekim 2020 - Cuma 11:00 Bu yazı 3872 kez okundu
 
KOYUN VE KEÇİLERDE KÖRLÜK
Tahir Yavuz
tahir@atafen.com.tr
 
 

Körlük beyinde, gözde ve göz sinirinde olan hasarların sonucunda ortaya çıkan bir belirtidir. Koyun ve keçilerde körlüğün belirti olarak ortaya çıktığı hastalıkları sıralayalım;

PEM (Polioencephalomalacia), Entropion, Scrapie, gebelik toksemisi, zehirli bitkiler, delibaş hastalığı (Coenurosis), aşırı burun kurdu (Oestrus Ovis), pembe göz, Listeriosis, Enterotoksemi (Klostridyum perfringens enfeksiyonu), A vitamini eksikliği, Katarak, Agalaksi, Toksoplazmoz, Mavi Dil Hastalığı, Sınır hastalığı (Border Disease), göz kanseri (Neoplazi).

Ayrıca göze yabancı cisim batması, özellikle otların ve bitki tohumlarının göze girmesi, tozlu meralar, gözdeki apse, kanama ve travmalar körlük sebebidir.

Körlük gözün bulutlanması şeklinde karşımıza çıkabileceği gibi, bakar körlük şeklinde de (Amaurosis) olabilir.

Rafoxanide ve Closantel etken maddeli antiparaziter ilaçların aşırı dozda verilmesi genellikle bakar körlük (amaurosis) ile sonuçlanır. Retinal dejenerasyona sebep olan hastalıklar körlük belirtisiyle karakterizedir. Örneğin; kanser, listeriosis, toksoplasmosis ve mavi dil hastalığı.

PEM (Polioencephalomalacia) B1 vitamini noksanlığı sebebiyle meydana gelen sinirsel bir hastalıktır. Ya B1 vitamini eksiktir ya da B1 vitamini kullanımını engelleyen sebepler vardır.

Scrapie koyunların spongiform ensefalopatisi (süngerimsi beyin hastalığı) olup, sinirsel belirtilerle kendini gösterir.

Zehirli bitkilerden akyıldız (ornithogalum) ve ölmez otu (ölmez çiçek, altın otu = Helichrysum) körlüğe yol açarlar.

Entropion göz kapağının göze doğru (içeriye doğru) kıvrılmış olmasıdır. Göz kapağı ve kirpikler gözü sürekli irkilttiğinden bir süre sonra göz yangısı ve keratit şekillenir. Giderek durum körlükle sonuçlanır. Entropion sürülerin kalıtsal bir sorunudur. Oestrus Ovis’in (burun kurdu) aşırı miktarda olması körlük sebebi olabilir.

Delibaş hastalığı (Coenurosis) bir köpek tenyasının küçükbaşlarda yaptığı beyin hasarıdır. Belirtilerinden biri de körlüktür.

Pembe göz hastalığı gözdeki Klamidya ve mikoplazma enfeksiyonudur. Göz önce bulutlanır ve tedavisi gecikirse körlük baş gösterir.

Enterotoksemi Klostridyum perfringens enfeksiyonu olup, öldürücü bir hastalıktır. Bazen koyun ve keçiler ölmeyip, ataksi, dönme ve körlük gibi belirtilerle karşımıza çıkabilirler.

Listeriosis Listeria monocytogenes adı verilen mikroorganizmanın oluşturduğu bir hastalıktır. Çoğunlukla bozuk silajın sebep olduğu sinirsel belirtiler ve körlük ile karakterizedir.

A vitamini eksikliği, bu vitaminin alımında veya vücudun yararlanmasında oluşan sorunlarla birlikte ortaya çıkar. Fosfor, E vitamini ve Çinko eksiklikleri; Beta Karotenin A vitaminine dönüşümünü engelleyen faktörler A vitamini eksikliğine ve körlüğe yol açar.

Katarak bazı ırklarda, örneğin; Angora keçilerinde kalıtsaldır. Çoğunlukla travma sonucunda ortaya çıkan göz yangıları sonucunda şekillenir.

Gözle ilgili olarak bu arada Periorbital Egzama’dan da söz edelim. Gözün çevresinde egzama ile karşımıza çıkan bu hastalığın sebebi Staphylococcus aureus’tur.

Sınır hastalığı (BD = Border Disease) virus etkenli bir hastalıktır. Özellikle kuzularda körlük bu hastalıktaki belirtilerden biridir.

En önemli körlük sebebi Mycoplasma agalactiae tarafından oluşturulan kontagiyöz agalaksi hastalığıdır. Memelerde, gözlerde, eklemlerde ve akciğerde hastalık yapar. Belirtilerinden biri de körlüktür.

Koruyucu Hekimlik:

B1 ve A vitamini eksikliklerine meydan vermemek şarttır. Bu vitaminlerin hayvanlara verilmesi, asidozun engellenmesi koruyucu hekimlik yönünden önemlidir. Antiparaziter ilaçlardan Rafoxanide ve Closantel’in hatalı olarak veya kazaen yüksek dozda kullanılmaması gerekir.

Zehirli bitkiler biliniyorsa onların bulunduğu otlak çayır ve meralarda hayvanlar otlatılmamalıdır.

Entropion’un kalıtsal olarak sürüde yayılmasını önlemek için yavrularının göz kapağı içine dönük olan anaçlar sürüden çıkarılmalıdır.

Enterotoksemi için sistemli olarak aşı yapılmalıdır. Hayvanlar tozlu, rüzgârlı, batıcı tohumlar olan meralardan uzak tutulmalıdır.

Listeriosis’in önlenmesi için kesinlikle bozuk silaj verilmemeli, silajın yapımından başlanarak doğru işlemlerin sırasıyla takip edilmesi sağlanmalıdır.

Mavi dil hastalığı için aşılama dışında yapılacak bir şey yoktur. Sinek mücadelesi pratik ve başarılı olmayacak bir yöntemdir. Aşılama ihmal edilmemelidir.

Kontagiyöz agalaksi için koruyucu hekimlik aşılama ile mümkün olur.

Yemlere Çinko, Fosfor, Selenyum, E vitamini, A vitamini katılması geçerli bir koruyucu hekimlik uygulamasıdır.

Gebelik toksemisinin önlenmesi; özellikle birden fazla yavru beklenen annelerin enerji yönünden doğru beslenmesi ve yemlere Niasin katılmasıyla önlenebilir.

Tedavi:

B1 ve A vitamini enjeksiyonları tedavide kullanılabilir. Pembe göz hastalığında Tylosin ve Oksitetrasiklin etken maddeli antibiyotikler yararlıdır. Listeriosis’te erken safhada enrofloksasin etken maddeli antibiyotikler yararlı olabilir.

Göze püskürtülen Oksitetrasiklin etken maddeli ilaçlar veya sürülen merhemler Keratitis, Keratokonjunktivitis, travma gibi olaylarda tedaviye katkı sağlar.

Burun kurdu tedavisinde İvermektin etken maddeli ilaçlar kullanılır.

Coenurosis’in (delibaş hastalığının) köpeklerde tenya (şerit) tedavisi ile koruyucu hekimlik önlemleri alınmalıdır. Ancak; bu konuda başarısız olunduğunda koyunlarda uzun süren, pahalı ve uğraştırıcı bir tedavisi vardır.

Koyun ve keçilerde körlük söz konusu olduğunda, yukarıda sayılan hastalıklar diğer belirtileriyle birlikte değerlendirilmeli, gerekirse laboratuvar muayenelerine başvurularak ayırıcı tanıya gidilmelidir.

 
Etiketler: KOYUN, VE, KEÇİLERDE, KÖRLÜK,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
29 Nisan 2022
KUZUNUN ŞİRDENİ
287 Okunma.
25 Nisan 2022
CMT VE SHS
216 Okunma.
26 Ekim 2021
BUZAĞI İSHALLERİNDE BULGULARIN İZLENMESİ
1532 Okunma.
20 Mayıs 2021
İNEKLERDE MEME DERİSİ YANGILARI
2240 Okunma.
30 Nisan 2021
HAYVANCILIKTA MUCİZELER
2982 Okunma.
19 Nisan 2021
EMBRİYONİK KAYIPLAR
803 Okunma.
03 Mart 2021
ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA HATALAR
13635 Okunma.
12 Şubat 2021
BUZAĞILARDA DOĞMASAL AĞIZ ANORMALLİKLERİ
916 Okunma.
05 Ocak 2021
YEMLEME YÖNETİMİ
2627 Okunma.
07 Aralık 2020
BOTULİSM
2126 Okunma.
30 Kasım 2020
ENERJİ NEREDEN GELİR?
1676 Okunma.
26 Kasım 2020
ÇEVRESEL MASTİTİS
997 Okunma.
16 Kasım 2020
İNEKLERDE MEME BAŞI SİĞİLLERİ
3761 Okunma.
20 Ekim 2020
KUM KELEBEĞİ
1999 Okunma.
12 Ekim 2020
BOĞA İSTEMEYEN İNEK
1821 Okunma.
31 Ağustos 2020
İNEKLERDE GÖZ KANSERİ
2113 Okunma.
04 Ağustos 2020
BESİCİLİKTE KÂRLILIK
2186 Okunma.
23 Temmuz 2020
SULUKTAKİ YOSUNLAR
2379 Okunma.
06 Temmuz 2020
NEOSPORA
1660 Okunma.
27 Mayıs 2020
İNEKLERDE ÖKSÜRÜK
14576 Okunma.
22 Mayıs 2020
EKLEM YASTIĞI
5411 Okunma.
27 Nisan 2020
ZAYIF KOYUN
5702 Okunma.
13 Nisan 2020
CİĞERİNE KAÇTI
5290 Okunma.
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
4313 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
12288 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
2342 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
1097 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
4611 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
897 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
1241 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
16075 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
2315 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
1066 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
2164 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
1986 Okunma.
02 Eylül 2019
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
1332 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
1460 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
10805 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
1993 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
3801 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
4789 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
6529 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
5809 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
8103 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
7647 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
3295 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
3163 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
8643 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
10402 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
20887 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
30979 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
3567 Okunma.
01 Nisan 2019
AĞIZ SÜTÜ
3112 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
37583 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
22700 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
2085 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
1378 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
8544 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
30827 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
2338 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
6414 Okunma.
07 Ocak 2019
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
18514 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
6692 Okunma.
Haber Yazılımı