Yazı Detayı
20 Ekim 2020 - Salı 11:12 Bu yazı 277 kez okundu
 
KUM KELEBEĞİ
Tahir Yavuz
tahir@atafen.com.tr
 
 

Kum kelebeği (Dicrocoelium dentriticum) koyun sürülerinin en büyük dertlerinden biridir. Dicrocoeliasis olarak bilinen bu hastalıkta kum kelebekleri karaciğer safra yollarına yerleşerek büyük kayıplara yol açarlar.

Dicrocoelium dentriticum trematodlar yani karaciğer kelebekleri arasında en küçük, en tehlikeli olandır. Diğer karaciğer kelebeklerine oranla (Fasciola) çok küçük olan, ince uzun yapıdaki kum kelebekleri dünya çapında yaygınlık gösterir. Başta koyunlar olmak üzere, keçilerde, sığırlarda sorun oluşturan kum kelebeklerinin nadiren ve kazaen insanlarda da görüldüğü bildirilmiştir.

Kum kelebeklerinin uzun, karmaşık bir yaşam döngüsü vardır. Koruyucu hekimlik yönünden önemli olduğu için yaşam döngüsünü basitçe gözden geçirmek yararlı olacaktır.

Son konakçı geviş getiren hayvanlardır. Koyunlar (son konakçılar) dışkılarıyla kum kelebeği yumurtalarını etrafa saçarlar. Bu yumurtaları alan kara sümüklülerinin (snails) solunum yolunda gelişen yumurtalar, gelişme döneminin sonunda bir şeffaf, sümüksü, küçük topçuk halinde dışarı atılırlar. Bu küçük topçuklar karıncaların çok sevdikleri yiyeceklerdir. Topçukları yiyen karıncaların karnında ikinci bir gelişme safhası geçiren kum kelebekleri, otlara tırmanan ve yapışan karıncaların koyunlar tarafından yenmesi sonucu koyunun ince bağırsağına geçer. İnce bağırsaktan karaciğer safra yollarına göç eden kum kelebekleri safra yollarında çoğalarak bol miktarda yumurtlarlar.

Döngü bu şekilde devam eder. Bu döngü 20°nin altındaki ısıda devam eder. Yani soğuk havalar kum kelebeğinin yaşam döngüsü için çok uygundur. Hatta, yumurtalar donmaya bile dayanıklıdır.

Kum kelebekleri karaciğerde, safra yollarında, bazen pankreasta bulunur.

Karaciğer safra yollarında sertleşme, safra yollarının genişlemesi, karaciğerin yıkımlanması, karaciğerde siroz, sertleşme, apse, hayvanlarda zayıflama, ödem, kansızlık gibi belirtiler görülür. Verim düşüklükleri ortaya çıkar. Süt veriminde, döl veriminde belirgin düşüşler meydana gelir. Karaciğer yıkımlandığı için karaciğer enzimleri de büyük ölçüde etkilenir.

Kum kelebeklerinin ekonomik olarak diğer önemli etkisi de mezbahada karaciğerlerin atılmasına (imha) sebep olmasıdır.

Koruyucu Hekimlik:

Yaşam döngüsünde görüldüğü gibi 3 konakçılı bir döngü söz konusudur. Kara sümüklüleri ve karıncalar 2 ara konakçı olup, geviş getirenler asıl konakçıdır. Hastalığın yayılmaması için 2 ara konakçıyla, kara sümüklüleri ve karıncalarla, mücadele etmek gerekir. Soğuk havalarda koyunların meraya çıkarılmaması, meraların rotasyonla (münavebe) kullanılması akla gelen önlemlerdir.

 

 

Tedavi:

Koruyucu hekimlik önlemleri zordur ve pratik değildir. O yüzden antelmentiklerle hem koruyucu hekimlik hem de tedavi yapılmaktadır. En etkili antelmentiğin triclabendazol etken maddeli ilaçlar olduğu belirtilmektedir. Praziquantel ve albendazole etken maddeli ilaçlar da, veteriner hekimin önerdiği uygun dozda kullanılırlarsa, etkili olurlar.

Praziquantel ve albendazole kullanıldığında, en yüksek dozda kullanılmaları halinde bu antelmentiklerin kum kelebekleri üzerinde etkili olabileceği unutulmamalıdır.

 
Etiketler: KUM, KELEBEĞİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
30 Kasım 2020
ENERJİ NEREDEN GELİR?
46 Okunma.
26 Kasım 2020
ÇEVRESEL MASTİTİS
102 Okunma.
16 Kasım 2020
İNEKLERDE MEME BAŞI SİĞİLLERİ
91 Okunma.
30 Ekim 2020
KOYUN VE KEÇİLERDE KÖRLÜK
178 Okunma.
12 Ekim 2020
BOĞA İSTEMEYEN İNEK
167 Okunma.
31 Ağustos 2020
İNEKLERDE GÖZ KANSERİ
278 Okunma.
04 Ağustos 2020
BESİCİLİKTE KÂRLILIK
578 Okunma.
23 Temmuz 2020
SULUKTAKİ YOSUNLAR
527 Okunma.
06 Temmuz 2020
NEOSPORA
275 Okunma.
27 Mayıs 2020
İNEKLERDE ÖKSÜRÜK
4479 Okunma.
22 Mayıs 2020
EKLEM YASTIĞI
793 Okunma.
27 Nisan 2020
ZAYIF KOYUN
719 Okunma.
13 Nisan 2020
CİĞERİNE KAÇTI
939 Okunma.
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
1006 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
3919 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
485 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
450 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
1224 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
357 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
368 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
4559 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
578 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
447 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
538 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
662 Okunma.
02 Eylül 2019
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
573 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
599 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
3526 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
950 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
1171 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
1621 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
2220 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
2088 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
3082 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
2724 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
583 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
1379 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
3417 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
3003 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
9555 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
20442 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
1079 Okunma.
01 Nisan 2019
AĞIZ SÜTÜ
823 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
6027 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
4013 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
948 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
646 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
2304 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
8644 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
1302 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
1701 Okunma.
07 Ocak 2019
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
9084 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
2474 Okunma.
Haber Yazılımı