Yazı Detayı
07 Ocak 2019 - Pazartesi 13:38 Bu yazı 18515 kez okundu
 
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
Tahir Yavuz
tahir@atafen.com.tr
 
 

06.11.2018

 

Sığırlarda görülen, iki ayrı etken tarafından oluşturulan, birbirine benzer iki hastalıktır.

 

Odun dil hastalığı, veteriner hekimlikte Aktinobasilloz olarak adlandırılan bir hastalık olup, etkeni Actinobacillus lignieresidir. Etken gram negatif bir mikroorganizmadır.

 

Etken sindirim yolunda normal olarak bulunur ve hastalık oluşturmaz.

 

Dili çizen, üzerinde küçük sıyrıntı veya yara yapan sert otlar, saman vs. gibi kaba yemler hastalığa yol açar. Dil şişer, sertleşir, ağrılı bir hal alır. Dil üzerinde ülserler oluşur ve dil aşırı şiştiğinde ağızdan dışarı sarkar. Aşırı salya akıntısı göze çarpar. İnek yeme ve içme zorluğu çeker. Hızlı ağırlık kaybı görülür.

 

Hasta inek çayırda otları ve barınakta kendine verilen yemleri tutmada, ağzına alarak çiğnemede zorluk çektiğinden aç kalır.

 

Etken Actinobacillus lignieresi yumuşak dokuları sever. Dil dışında başka organlarda da hastalık görülür.

 

Hastalığın bakır eksikliğinde görülme sıklığının arttığı bildirilmektedir.

 

Aktinobasilloz deride, iç organlarda, akciğerde, göğüste, memede, yemek borusunda, boyunda, burun üzerinde ve ayaklarda görülebilir. Salgın haline gelmez. Süt içenlerde görüldüğü bildirilmemiştir.

 

Yumru çene hastalığının etkeni de bir Actino’dur. Ama Aktinobasilloz etkeninden farklıdır. Gram pozitif bir bakteri olup, bilimsel yönden daha çok mantar (Fungi) tarzındadır.

 

Etken Actinomyces bovis sindirim sisteminde yaşayan normal bakterilerdendir.

 

Diş değiştirme dönemlerinde veya dişetinde, yanakta oluşan çiziklerle dokulara girerek hastalık yapıcı hale gelir. Actinomyces bovis daha çok kemik dokusunu sever. Alt ve üst çenede sorun yaratır.

 

Alt çenede sert bir şişlik oluşturur (Yumru Çene). Şişliğin içinde sarımsı, yoğun, koyu kıvamlı, granüllü bir irin vardır (Sülfür granül).

 

Bölgedeki lenf bezlerinde de şişlik oluşur.

 

Hastalık çoğunlukla ölümcül değildir. Fakat şiddetli olaylarda soluk borusunu daraltıp, solumayı, yemek borusunu daraltıp yutmayı engelleyecek hale gelebilir. Uzun süren, yiyecekleri çiğnemeyi engelleyen durumlarda aç kalma sebebiyle aşırı zayıflama ve ölüm ortaya çıkabilir.

 

Aktinomikoz adı verilen hastalıkta çene kemiğinde gözenekler oluşur ve çene kemiğinin kırılması ile sonuçlanır.

 

Aktinomikoz sığırların bir hastalığı olarak bilinse de, atlarda, köpeklerde, koyunlarda, keçilerde, mandalarda ve insanlarda da görülebilir.

 

Actinomyces bovis 1905 yılında ilk kez teşhis edilerek adı konulmuştur. Ülkemizde Sığır üreticileri arasında “Domuz Başı” olarak bilinir.

 

Aktinobasilloz (Odun Dil) ve Aktinomikoz (Yumru Çene) hastalıklarının tedavisi mümkündür. Tedavi şeması aynıdır. İyot ve antibiyotik tedavisi ile sonuç alınır. Veteriner hekimin uygun doz ve uygun zaman diliminde yaptığı tedaviler genellikle iyileşmeyi sağlar. Sıvı azot ile yapılan bölgesel tedaviler de iyileşmeyi sağlamıştır.

 

Diğer yöntem cerrahidir. Ya irin boşaltılır ve iyotlu solüsyonlarla içi yıkanır. Ya da kapsülüyle birlikte apse bir tümör gibi alınır. Çenenin kemik dokusunu tahrip eden vakalarda bazen cerrahi tedaviden iyi sonuç alınamaz.

 

Her iki hastalığında erken teşhisi tedavide iyi sonuç almayı sağlar. Aktinomikoz ve Aktinobasilloz hastalıklarının aşısı yoktur. Ağız içini çizen, yara yapan aşırı sert, batıcı ot ve kaba yemlerden uzak durmak gerekir. Apselerden çıkan irinli akıntıların etrafa yayılacağını düşünerek hastaları sağlıklılardan ayırmak koruyucu hekimlik yönünden yararlı olur.

 

Her iki hastalık da diş apseleri, sinüzit, tümör ve kemik kırıkları ile karıştırılabileceğinden, bu durumları ayırıcı tanı bakımından akılda bulundurmak yerinde olacaktır.

 

 
Etiketler: ODUN, DİL,, YUMRU, ÇENE,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
29 Nisan 2022
KUZUNUN ŞİRDENİ
287 Okunma.
25 Nisan 2022
CMT VE SHS
216 Okunma.
26 Ekim 2021
BUZAĞI İSHALLERİNDE BULGULARIN İZLENMESİ
1532 Okunma.
20 Mayıs 2021
İNEKLERDE MEME DERİSİ YANGILARI
2240 Okunma.
30 Nisan 2021
HAYVANCILIKTA MUCİZELER
2982 Okunma.
19 Nisan 2021
EMBRİYONİK KAYIPLAR
803 Okunma.
03 Mart 2021
ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA HATALAR
13635 Okunma.
12 Şubat 2021
BUZAĞILARDA DOĞMASAL AĞIZ ANORMALLİKLERİ
916 Okunma.
05 Ocak 2021
YEMLEME YÖNETİMİ
2627 Okunma.
07 Aralık 2020
BOTULİSM
2126 Okunma.
30 Kasım 2020
ENERJİ NEREDEN GELİR?
1676 Okunma.
26 Kasım 2020
ÇEVRESEL MASTİTİS
997 Okunma.
16 Kasım 2020
İNEKLERDE MEME BAŞI SİĞİLLERİ
3762 Okunma.
30 Ekim 2020
KOYUN VE KEÇİLERDE KÖRLÜK
3872 Okunma.
20 Ekim 2020
KUM KELEBEĞİ
1999 Okunma.
12 Ekim 2020
BOĞA İSTEMEYEN İNEK
1821 Okunma.
31 Ağustos 2020
İNEKLERDE GÖZ KANSERİ
2113 Okunma.
04 Ağustos 2020
BESİCİLİKTE KÂRLILIK
2186 Okunma.
23 Temmuz 2020
SULUKTAKİ YOSUNLAR
2379 Okunma.
06 Temmuz 2020
NEOSPORA
1660 Okunma.
27 Mayıs 2020
İNEKLERDE ÖKSÜRÜK
14576 Okunma.
22 Mayıs 2020
EKLEM YASTIĞI
5411 Okunma.
27 Nisan 2020
ZAYIF KOYUN
5703 Okunma.
13 Nisan 2020
CİĞERİNE KAÇTI
5290 Okunma.
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
4313 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
12288 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
2342 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
1097 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
4611 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
897 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
1241 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
16075 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
2315 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
1066 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
2164 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
1986 Okunma.
02 Eylül 2019
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
1332 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
1460 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
10805 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
1993 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
3801 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
4789 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
6529 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
5809 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
8103 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
7647 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
3295 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
3163 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
8643 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
10402 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
20887 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
30979 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
3567 Okunma.
01 Nisan 2019
AĞIZ SÜTÜ
3112 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
37583 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
22700 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
2085 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
1378 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
8544 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
30827 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
2338 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
6414 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
6692 Okunma.
Haber Yazılımı