Yazı Detayı
07 Ocak 2019 - Pazartesi 13:38 Bu yazı 7541 kez okundu
 
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
Tahir Yavuz
tahir@atafen.com.tr
 
 

06.11.2018

 

Sığırlarda görülen, iki ayrı etken tarafından oluşturulan, birbirine benzer iki hastalıktır.

 

Odun dil hastalığı, veteriner hekimlikte Aktinobasilloz olarak adlandırılan bir hastalık olup, etkeni Actinobacillus lignieresidir. Etken gram negatif bir mikroorganizmadır.

 

Etken sindirim yolunda normal olarak bulunur ve hastalık oluşturmaz.

 

Dili çizen, üzerinde küçük sıyrıntı veya yara yapan sert otlar, saman vs. gibi kaba yemler hastalığa yol açar. Dil şişer, sertleşir, ağrılı bir hal alır. Dil üzerinde ülserler oluşur ve dil aşırı şiştiğinde ağızdan dışarı sarkar. Aşırı salya akıntısı göze çarpar. İnek yeme ve içme zorluğu çeker. Hızlı ağırlık kaybı görülür.

 

Hasta inek çayırda otları ve barınakta kendine verilen yemleri tutmada, ağzına alarak çiğnemede zorluk çektiğinden aç kalır.

 

Etken Actinobacillus lignieresi yumuşak dokuları sever. Dil dışında başka organlarda da hastalık görülür.

 

Hastalığın bakır eksikliğinde görülme sıklığının arttığı bildirilmektedir.

 

Aktinobasilloz deride, iç organlarda, akciğerde, göğüste, memede, yemek borusunda, boyunda, burun üzerinde ve ayaklarda görülebilir. Salgın haline gelmez. Süt içenlerde görüldüğü bildirilmemiştir.

 

Yumru çene hastalığının etkeni de bir Actino’dur. Ama Aktinobasilloz etkeninden farklıdır. Gram pozitif bir bakteri olup, bilimsel yönden daha çok mantar (Fungi) tarzındadır.

 

Etken Actinomyces bovis sindirim sisteminde yaşayan normal bakterilerdendir.

 

Diş değiştirme dönemlerinde veya dişetinde, yanakta oluşan çiziklerle dokulara girerek hastalık yapıcı hale gelir. Actinomyces bovis daha çok kemik dokusunu sever. Alt ve üst çenede sorun yaratır.

 

Alt çenede sert bir şişlik oluşturur (Yumru Çene). Şişliğin içinde sarımsı, yoğun, koyu kıvamlı, granüllü bir irin vardır (Sülfür granül).

 

Bölgedeki lenf bezlerinde de şişlik oluşur.

 

Hastalık çoğunlukla ölümcül değildir. Fakat şiddetli olaylarda soluk borusunu daraltıp, solumayı, yemek borusunu daraltıp yutmayı engelleyecek hale gelebilir. Uzun süren, yiyecekleri çiğnemeyi engelleyen durumlarda aç kalma sebebiyle aşırı zayıflama ve ölüm ortaya çıkabilir.

 

Aktinomikoz adı verilen hastalıkta çene kemiğinde gözenekler oluşur ve çene kemiğinin kırılması ile sonuçlanır.

 

Aktinomikoz sığırların bir hastalığı olarak bilinse de, atlarda, köpeklerde, koyunlarda, keçilerde, mandalarda ve insanlarda da görülebilir.

 

Actinomyces bovis 1905 yılında ilk kez teşhis edilerek adı konulmuştur. Ülkemizde Sığır üreticileri arasında “Domuz Başı” olarak bilinir.

 

Aktinobasilloz (Odun Dil) ve Aktinomikoz (Yumru Çene) hastalıklarının tedavisi mümkündür. Tedavi şeması aynıdır. İyot ve antibiyotik tedavisi ile sonuç alınır. Veteriner hekimin uygun doz ve uygun zaman diliminde yaptığı tedaviler genellikle iyileşmeyi sağlar. Sıvı azot ile yapılan bölgesel tedaviler de iyileşmeyi sağlamıştır.

 

Diğer yöntem cerrahidir. Ya irin boşaltılır ve iyotlu solüsyonlarla içi yıkanır. Ya da kapsülüyle birlikte apse bir tümör gibi alınır. Çenenin kemik dokusunu tahrip eden vakalarda bazen cerrahi tedaviden iyi sonuç alınamaz.

 

Her iki hastalığında erken teşhisi tedavide iyi sonuç almayı sağlar. Aktinomikoz ve Aktinobasilloz hastalıklarının aşısı yoktur. Ağız içini çizen, yara yapan aşırı sert, batıcı ot ve kaba yemlerden uzak durmak gerekir. Apselerden çıkan irinli akıntıların etrafa yayılacağını düşünerek hastaları sağlıklılardan ayırmak koruyucu hekimlik yönünden yararlı olur.

 

Her iki hastalık da diş apseleri, sinüzit, tümör ve kemik kırıkları ile karıştırılabileceğinden, bu durumları ayırıcı tanı bakımından akılda bulundurmak yerinde olacaktır.

 

 
Etiketler: ODUN, DİL,, YUMRU, ÇENE,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Ekim 2020
KUM KELEBEĞİ
183 Okunma.
12 Ekim 2020
BOĞA İSTEMEYEN İNEK
83 Okunma.
31 Ağustos 2020
İNEKLERDE GÖZ KANSERİ
159 Okunma.
04 Ağustos 2020
BESİCİLİKTE KÂRLILIK
229 Okunma.
23 Temmuz 2020
SULUKTAKİ YOSUNLAR
397 Okunma.
06 Temmuz 2020
NEOSPORA
216 Okunma.
27 Mayıs 2020
İNEKLERDE ÖKSÜRÜK
3306 Okunma.
22 Mayıs 2020
EKLEM YASTIĞI
601 Okunma.
27 Nisan 2020
ZAYIF KOYUN
465 Okunma.
13 Nisan 2020
CİĞERİNE KAÇTI
612 Okunma.
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
845 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
2955 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
427 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
376 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
1097 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
323 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
332 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
4202 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
520 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
410 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
489 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
610 Okunma.
02 Eylül 2019
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
533 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
538 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
2488 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
736 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
1047 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
1494 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
2002 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
1682 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
2547 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
2419 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
517 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
1225 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
3111 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
2701 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
8553 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
18948 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
866 Okunma.
01 Nisan 2019
AĞIZ SÜTÜ
759 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
4978 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
2745 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
886 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
620 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
2094 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
6785 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
1244 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
1459 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
2254 Okunma.
Haber Yazılımı