Yazı Detayı
06 Haziran 2017 - Salı 17:40 Bu yazı 227 kez okundu
 
YOĞUN SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ
Cengiz Çakır
 
 

Bu yazıda Aydın Damızlıkçı Sığır Yetiştiricileri Birliği’nin son genel kuruluna sunulan faaliyet raporu(1) ve bir araştırmanın(2) sonuçlarına dayanarak süt sığırcılığının çevresel etkileri üzerine görüşler ortaya konulmuştur.

  • Aydın İli Damızlıkçı Sığır Yetiştiricileri Birliği 1995 yılında kurulmuştur. 4882 asıl 27815 yedek üye olmak üzere 32697 üyesi vardır.
  • En az 5 baş saf kültür ırkı sığıra sahip olan, birlik mevzuatlarına uymayı kabul eden, soykütük kayıtlarını tutan, sun’i tohumlama yaptıran yetiştiriciler üye olabilmektedir.
  • 2016 yılı sonunda 4882 soykütük işletmesinde 84045 baş inek ve 201974 baş sığır vardır. İşletme başına ortalama 17 inek ve 41 sığır düşmektedir.

27815 önsoykütük işletmesinde 97107 baş inek ve 227827 baş sığır bulunmaktadır.

  İşletme başına 3,49 inek ve 8,19 sığır düşmektedir.

Bir sağmal inekten bir yılda 2200 kg kuru madde eşdeğeri gübre oluşmaktadır. Bu miktar 75 insanın dışkısına karşılık gelmektedir.(3)

Besi sığırları ise 1600 kg kuru madde eş değeri gübre üretmekte bu da 50 insanın dışkısına karşılık gelmektedir.(3)

ADSYB’ne soykütüğüne kayıtlı tipik bir işletmedeki 17 sağmal inek her biri 75 kişiye karşılık geldiğinden 1275 kişi kadar,  geriye kalan 24 hayvan ortalama 40 kişiye karşılık geldiği varsayılarak 960 kişi kadar ve toplam olarak 2235 kişi kadar katı gübre üretmektedir.

Aydın'da soy kütüğü ve ön soy kütüğüne kayıtlı işletmeler için hesaplama yapıldığında sığırların Türkiye nüfusunun % 29,4’üne karşılık gelen 23,5 milyon kişi kadar gübre çıkardığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu değer yaklaşık olarak İstanbul, Ankara ve İzmir kentlerinin nüfus toplamı kadardır(4).

Süt sığırcılığı işletmelerinin başarılı olabilmesi için kaba yemleri üretecek yeterli miktarda araziye sahip olması gerekir.  Bir sağmal inek için en az 2,5 dekar sulanabilir arazi olması önerilmektedir.

Ödemiş’te yapılan bir araştırma(2) sonucuna dayanan veriler aşağıda özetlenmiştir.

 

1.Grup

(29 İşl.)

2.Grup

(19 İşl.)

3.Grup

(15 İşl.)

Genel

(63 İşl)

İşletme arazisi  (da)

18,28

30,10

55,07

30,65

Sağmal inek sayısı

6,14

15,05

31,67

14,90

Gerekli arazi (da)a

15,35

37,62

79,17

37,25

Farkb

+2.93

-7,52

-24,10

-6.60

a Sağmal inek sayısı 2,50 ile çarpılarak hesaplanmıştır.

b İşletme arazisi miktarından gerekli arazi çıkarılarak bulunmuştur.

Kaliteli ve yeterli kaba yem üretilmediğinden, daha pahalı olan yoğun yemler satın alınarak üretim yapılmıştır. Ortalama değerlere göre 25 litre süt üretilmesi için sağmal hayvan başına 6 kg süt yemi verilmesi yeterli olacaktır. Hayvanın yaşama payı ve 10 kg. süt kaliteli kaba yemle karşılanabilecektir.  2,5 kg süt için 1 kg karma yem verilmesi gerekir. Geri kalan 15 kg süt için 6 kg süt yemi verilmesi gerekir. Bu durumda çiftçilerin beyan ettiği 272 günlük laktasyon süresinde 14,9 inek için günde 6 kg hesabiyle 24 ton süt yemi verilmiş olması gerekirken,  41 ton süt yemi kullanılmıştır. 346 ton kaba yem 57 ton kesif yem sarf edilmiştir.(2)

İşletmeler elde ettikleri gübrenin çok büyük bir kısmını kendi arazilerine attığını söylemiştir. En az 20 yıl hayvancılık deneyimine sahip olan bu işletmecilerin her yıl üst üste bu miktar çiftlik gübresi kullanmaları halinde arazilerinde azot ve fosfor birikimi olması kaçınılmazdır. Yapay gübre ve yemlerle işletmeye gelen azot ve fosforun % 60-80’i işletmede kalmaktadır.(5) Yemlerle alınan fosfor ve azotun fazlası dışkı ve idrarla atılarak gübreye,  oradan da toprağa ve suya karışmaktadır.

Büyük ölçekli hayvancılık işletmeleri bu yoğunluğu aşırı miktarda artıracağı için kaçınılmaz olarak çevre kirliliği yaratacaktır. Topraklarımızın büyük bir kısmı organik madde yetersizliği sorunu ile karşı karşıyadır. Birçok yörede de aşırı ölçüde biriken çiftlik gübresi başımıza dert olmaktadır. Bunu önlemek için gübrelerden biyogaz ve kompost üretecek tesislerin kurulması gereklidir. Böylelikle çevre kirliliğini en aza indirmek, enerji  üretimine katkıda bulunmak ve  kaynaklarımızı daha iyi değerlendirmek mümkün olacaktır .

 

*Parantez içindeki rakamlar kaynakçadaki sıralamayı göstermektedir.

Kaynaklar:

1 Aydın Damızlıkçı Sığır Yetiştiricileri Birliği 8. Olağan Genel Kurulu Faaliyet Raporu

2 Mine Burhan ve Cansu Çelik, Konvansiyonel Süt Sığırcılığı İşletmelerinin Organik Süt Üretme Eğilimlerinin Saptanması: İzmir’in Tire İlçesi Örneği,  Lisans semineri sunusu 2017.

3 Roger T. Haug,  A Practical Handbook of Compost Engineering, 1999 s.6

4 TÜİK, İstatistiksel Tablolar

5 “Feeding High Yielding Dairy Cows” Hoard’s Dairyman, September 25 1999 sayısının eki 

 
 
 
Etiketler: YOĞUN, SIĞIR, YETİŞTİRİCİLİĞİNİN, ÇEVRESEL, ETKİLERİ,
Yorumlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Sayfalar
Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.