Yazı Detayı
31 Ekim 2019 - Perşembe 09:37 Bu yazı 48 kez okundu
 
YUMUŞAK ÇEKİRDEKLİ MEYVELERDE HASAT SONRASI GÖRÜLEN PATOJENİK HASTALIKLAR
Kemal Yılmaz
bjkkemalyilmaz@gmail.com
 
 

Yumuşak çekirdekli meyvelerde hasat yapılana kadar birçok hastalık ve zararlı ile mücadelesi yapılmaktadır. Ama hasat yapıldıktan sonra da depo şartlarında da hastalık yapan patojenler (Çeşitli şekillerde meyve dokusuna girerek çürümelere sebep olan gözle görülmeyecek yapıdaki canlı mikroorganizmalar) meyveye zarar yapmaya devam etmektedir.

Mantar ve bakteriler zayıf patojen olarak tanımlanır ve daha çok meyve üzerindeki açıklıklardan girerler. Doğrudan girseler bile gelişmeleri uzun süre meyve tarafından engellenirler

Hasattan sonra zarar yapan yaklaşık 25 adet fungus ve bakteri türü vardır. Mantarlar asitçe zengin ürünlerde yani meyvelerde, bakteriler ise asitçe fakir ürünlerde yani sebzelerde zarar yaparlar. Bunların bulaşmaları ve zararları daha çok vejetatif sporlarından kaynaklanır. Çünkü bu sporlar dormansi göstermezler. Uygun koşullarda hemen çimlenip çoğalırlar.

Hastalığa sebep olarak direk üründe kaliteyi bozarak, ürünün pazar şansını bitiren önemli hastalıkların bazılarını açıklayalım.

Acı Çürüklük (Gloeosporium spp.)

 

Etmenleri Gloeosporium album, G. perennas ve G. Fructigenum’dur.  Latent patojenlerdir. Yaz mevsiminde nemli yerlerde elma ve armutlarda zarar yaparlar. Ayva, şeftali ve kirazda da görülmektedirler. Kuru dallarda saprofit yaşamakta olup, yağmurlarla meyveye taşınmaktadırlar. Genellikle lentisellerden giriş yapmaktadırlar. Lentisel çevresinde ortası açık, etrafı koyu kahverengi, 1-2,5 cm çapında içe doğru konik çürüklük yapmaktadırlar. Üzerinde beyaz, pembe konidi taşıyıcı kümecikler oluştururlar. Meyve olgunlaşınca, depolama sonuna doğru zararı artmaktadır. 

Hastalıktan korunma için bahçede iyi bir bitki koruma programı uygulanmalı, hasat öncesi ilaçlamaya özengösterilmeli, hasattan sonra hemen soğutma yapılmalı ve depolama uygun düşük sıcaklıkta yapılmalıdır. 

Mavi Küf ve Yeşil Küf (Penicillium spp.)

Etmeni Penicillium italicum (mavi), P.digitatum (yeşil) ve P.expansum’dur. Sert ve yumuşak çekirdekliler ile birlikte turunçgillerin en önemli hastalığıdır. Yara patojenlerindendir. Etmen meyve üzerindeki yaralardan ve depoda olgunluğu ilerleyen meyvelerin lentisellerinden giriş yapmaktadır. Mavi küf temasla birlikte hızla diğer meyvelere geçiş yapar fakat yeşil küf bireysel kalmaktadır. Meyve üzerinde açık kahverengi, yumuşak ve 2-5 cm çapında çürüklükler yapar. İlerleyen durumlarda çürüklük meyveyi tamamen kaplar. Sıcakta çok hızlı ilerleme göterirler. Düşük sıcaklıklarda da gelişmeye devam edebilir. Ancak -6°C de gelişmesi durmaktadır. Kuru hava koşullarında konidiler toz halinde uçuşurlar ve ortamda tipik bir küf kokusu oluştururlar.  P.expansum yumuşak çekirdekli meyvelerde Patulin adı verilen toksik bir madde oluşturur. Bu madde insan sağlığı için zararlı bir maddedir.

 Hasattan önce koruyucu fungusit ve kalsiyum uygulamaları hasat sonu hastalıkların ortaya çıkmasını azaltmaktadır. Depoda da sistemik fungusitler kullanılabilir.

Alternaria Çürüklüğü (Alternaria spp.)

Etmeni Alternaria tenuis auct., A.alternata (Fr) Keissler, A.mali, A.kikuchiana dır. Elma, armut, ayva, turunçgiller, incir, üzüm, çilek vb. birçok meyvede zarar yapmaktadır. Etmen toprakta ve kurumuş dallar üzerinde saprofit olarak yaşar. Çeşitli şekillerde meyveye taşınırlar. Meyveler yaralanmadıkça veya zayıflamadıkça bozulmaya sebep olmazlar. Alternaria çürüklüğü soğuk hava deposunda orta sezonda görülür. Meyvede görülen yaralanmalarda örneğin güneş yanıklığını, berelenme, kimyasal yaralar gibi vb. sık sık gelişir. Lezyon renkleri kahverengiden siyaha kadar olup, kuru, sert ve yüzeyseldirler. Özellikle elmalarda çanak yapraklarda bulunurlar.

 Bahçede, hasatta ve taşıma ve depolama sırasında dikkatli olup meyve yaralanmamalıdır. Hasattan sonra meyveler hemen depoya alınıp soğutulmalıdır. Yaklaşık sıcaklık 0-2°C arasında tutulmalıdır

Kurşuni (gri) Küf (Botrytis cinerea)

Etmeni Botrytis cinerae’dir. Armutta en önemli hastalık olup, elmalarda da zarar yapmaktadır. Bu meyvelerden başka ayva, nar, kiraz, erik ve çilekler ile bazı sebzelerde de tahripkar bir hastalıktır. Latent patojenlerdendir. Etmen toprakta saprofit olarak yaşar. Yağmur damlaları, rüzgar ve böceklerle toprağa yakın meyvelerin sap ve çiçek çukurlarına tutunur. Meyvede kenarı açık ortası koyu kahverengi sertçe benekler oluşur. Meyveyi nemli ortamlarda gri misel örtüsü kaplar. Çürüyen meyvelerden tatlı bir fermantatif koku yayılır. Meyveden meyveye kolayca ve hızlıca geçebildiği için çürüyen meyvelere değen diğer meyveler de hemen çürür. Kasa ve sandıklarda çürük meyve grupları görülür.

Meyveler hasatta ve işleme kısmında dikkatli olunmalı, depoda hemen soğutulmalı ve sıcaklık 0°C civarında tutulmalıdır. SOPP içerikli maddelerle meyve ilaçlanarak korunmalıdır.

Yumuşak Çürüklük (Rhizopus stolonifer)

Etmeni Rhizopus stolonifer (Ehr.ex Fr.) Lind.’dir. Özellikle sert çekirdekli meyveler, çilek, üzümde  görülse de yumuşak çekirdekli meyvelerde de zarar yapmaktadırlar. Etmen saprofit olup her yerde bulunabilir. Meyveye yaralardan ve primer bulaşmadan sonra giriş yaparlar. Önce esmer kahverengi bere oluşur. Doku çok yumuşak ve suludur. Çürüyen yerden sular dışarı akar. Meyve üzerinde beyaz-gri miseller üzerinde önceleri beyaz sonraları siyahlaşan sporlar yer alır. Bozulma çok hızlı gelişim gösterir. Sıcak ortamda meyve iki günde tamamen çürüyebilir. +7°C’nin altında gelişme gösteremez

Meyveler toplama, paketleme, taşıma ve pazarlama işlemleri dikkatlice yürütülürse yumuşak çürüklük muhtemelen yumuşak çekirdekli meyvelerde meydana gelmez. Eğer hastalık meyve üzerine gelmişse meyveler +4,4°C’nin altında tutulursa kontrol altında tutulabilir

 

Cladosporium Çürüklüğü(Cladosporium herbarum)

Etmeni Cladosporium herbarum’dur. Genellikle çatlamaya duyarlı kirazlarda, sert çekirdeklilerde, üzümlerde zarar yapar. Elma ve armutta da zararı görülebilir. Etmen toprakta saprofit olarak yaşar. Meyveye genelde yaralardan girer. Hastalıklı dokular kuru, sert ve gri-siyah renk alırlar. İçe dönük koni şeklinde çürük alanlar oluşur. Daha sonraları kalın beyaz miseller içinde sarı-yeşil sporlar oluşturur. Düşük derecelerde az da olsa gelişimine devam eder. Bu hastalık yumuşak çekirdekli meyvelerde az görülür. Meyveler toplama, paketleme, taşıma ve pazarlama işlemleri dikkatlice yürütülmeli,  meyvelerde yaralama meydana getirilmemelidir.  

 

Hastalık Kayıplarının Azaltılması İçin Alınacak Tedbirler

Hastalık kayıplarını azaltmak amacıyla yapılacak işlemler sırası ile;

  • Patojenlerin bulaşmalarının önlenmesi,
  • Patojenlerin gelişiminin yavaşlatılması veya yok edilmesi,
  • Ürünün direncinin korunması ve arttırılması şeklindedir.

Dönemsel olarak alınması gereken tedbirler;

Hasat Öncesi Dönem

  • Dayanıklı çeşit seçimi
  • Sağlıklı materyal kullanımı
  • Düzenli bakım yapılması,
  • Yeterli bitki koruma işlemlerinin yapılması vb. uygulamalardır.
  • Hasat öncesi dönemde koruma amaçlı fungusit ilaçlamaları yapılmalıdır.

Hasat Döneminde:

  • Hasatta ürün, yaralamadan, berelemeden, en iyi şekilde toplanmalı,
  • Hasatta yumuşak malzemeyle kaplı toplama kovaları veya bez torbalar kullanılmalı,
  • Toplama kapları kullanmadan önce dezenfekte edilmeli,
  • Mümkün olduğunca hasat yağışsız ve çiğ kalktıktan sonra yapılmalıdır.

Paketleme Evinde:

  • Ürün konulan odaları önceden dezenfekte edilmeli,
  • Kullanılacak alet ve makinelerde dezenfekte edilmeli,
  • Yıkanacak ürünlerde yıkama suyuna klor, NaClO vb. maddeler katılarak kullanılmalı,
  • Ürün yüzeyinde bulunan patojenlerin öldürecek uygulamalar yapılmalı (kısa süreli sıcak su, gama ışınlama uygulaması vb.)

Depolama ve Taşıma esnasında:

  • Depoda sıcaklık iyi ayarlanmalı, üründe ne don zararı oluşmalı ne de mikroorganizma faaliyetleri hızlandırılmamalı,
  • KA depolarda O2 ve CO2 oranları iyi ayarlanmalı,
  • Depo içi hava hareketi iyi ayarlanmalı (Nem ve sıcaklık seviyeleri için)
  • Taşımada soğuk zincir devam edilmeli, ürünlere hasar verilmeden en hızlı şekilde tüketiciye ulaştırılmalıdır.
 
 
 
Etiketler: YUMUŞAK, ÇEKİRDEKLİ, MEYVELERDE, HASAT, SONRASI, GÖRÜLEN, PATOJENİK, HASTALIKLAR,
Yorumlar
Sayfalar
Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.